2 Mart 2021 Sal 923 Okunma

YUNUS EMRE誰ンN ヨミワTLERン

    


    Risalet’ün Nushiyye, Yunus Emre`nin ruh, nefis, kanaat, gazap, sabr, haset, cimrilik, akl gibi konularn ilendii, mesnevi nazm ekli ve aruz ölçüsüyle yazlan önemli eseridir. ‘’Öütler Kitab’’anlam tayan eser, 1307 ylnda yazlm ve 573 beyitten olumaktadr.


Girii besmeleyle balayan eser, u beyitlerle devam eder:


‘’Padiah’n hikmeti gör neyledi;


Ate, su, toprak ve yele söyledi.


Getirdi topra çekip besmele,


 Kendi de hazrd orda heybetle.


Toprakla sudan yaratp bir cisim,


 Verdi bu cisme Âdem diye isim!


 Sonra rüzgâr gelip kuruttu onu,


 Âdem’in cismi ondandr, bil bunu!


 En son ate gelerek stt onu,


 Isnnca girdi bedene can. ‘’


      Burada anasr- erbaa (dört unsur)’dan söz edilmektedir. Anâsr- erbaa felsefî bir terimdir. Yaanlan âlemde var olan nesnelerin asllar olarak farz edilen ate, su, hava ve topraktr. Bu terim, felsefe tarihi içerisinde çeitli teorilerin kalk noktas olmutur.


    Kitapta bireyin nefsi ile baa çkabilmesi için yapt mücadele anlatlr. ンnsan için imtihan yeri olan bu dünya geçicidir. ンnsan, nefsi ile mücadele ederek  insan- kâmil  olabilir. Nefis terbiyesi, ンslâm inanc çerçevesinde ele alnmtr. Yunus Emre, insanlar kendi  iç yolcululuuna çkmaya davet etmitir. Nefsin tuzaklaryla baa çkmak ancak kötü huylarla mücadele edilerek kazanlr. ンhtiras, kin, öfke, cimrilik, hasetlik, hor görme, aalama yerine kanaatkâr olmak, sevgi ve sabrla davranmak, yardmlama ve cömertlii benimsemek, eitlik ve hogörüyü savunmak Yunus Emre’nin öütlerindendir. Bu ilkeler ayn zamanda Türk milletinin töresinde yer alan ve çalardan ap gelen insani deerlerdendir.


   Yunus Emre, Öütler Kitab’nda akl öyle tanmlar: ‘’ Akl Padiahnn kadimlii ndandr. Akl da üç türlüdür: Biri akl- ma’âtr, dünya hayatnn dirlik ve düzenini bildirir. Biri akl- ma’âdtr âhiret ahvalini bildirir. Birisi de akl- küllîdir, yüce Allah’n marifetini bildirir. Padiah'n hidayet nurundan olan iman üç türlüdür: Biri ilmelyakîn, biri aynelyakîn, biri de Hakkelyakîndir. ンlmelyakîn olan imann yeri akl, aynelyakîn olan imann yeri gönül ve Hakkelyakîn olan imann yeri de candr. Canla gelen iman canla gider.’’


  Yunus Emre, insanla kalc deerleri öütlemi, ‘’insan’’ olmann zorlu yollarndan geçerek mutlua ulamaya çar yapmtr. Onu 700 yllk bir dönemde kalc klan ve daha ötelere tayacak olan bu kavramlardr.


    Yunus Emre’nin Divan’ tannmakta, Risalet’ün Nushiyye adl eseri ise yeterince bilinmemektedir. Halbuki Risalet’ün Nushiyye, Divan’n bir noktada açklamas olarak kabul edilebilir. Bu bakmdan Yunus Emre, ayn zamanda bu eserinden de takip edilmelidir. Türk insan gönül dünyasn bu tür eserlerle donatp dünyaya seslenmede pencereler, kaplar açabilir. Yunus’un insanlar birletirici, bütünletirici anlay, bütün varl Tanr için sevme görüünden kaynaklanmaktadr. O, da deil içe bakar. Hrka ve taç peinde olmamay, gönlü geniletmeyi öütler.


    Yunus Emre’nin Öütler Kitab’ndan sabr konusundaki iiri hem Türkçe hem de anlam yönünden erginlik ve yetkinliin doruklarndadr:


Sabr gerek sana her hâl içinde


Sabrsuz kimse kalur kâl içinde


Ki her kimde olursa sabr hâli


Olsar hayr ile anun meâli


Brak cümle ii kl sabr u tedbîr


Eren gönlinde olur sabrla yir


Nebîdür ger velî yol sabra urar


Eger sen de varursan sabrla var


Sabr gözet sabr„azîz olasn


Sabr beklerisen manî bulasn


Sabrsuz kiilerün dirlii ham


Kim sabrla eyi olur serencâm


Ögüt gerekise sabrdan iit


Onaym dirisen sabr pie it


Ne içün kim ola sabr bitürür


Seni ulu saâdete yitürür


     Sözü, Namk Açkgöz’den  bir tespitle balamak yerinde olur: ‘’Yunus Emre, Türk milletinin, etnik olguyu amasnda ve insanlk alemine ulamasnda, en etkili ortak isimdir. Onun iirini söyledii dil ve bu dille yaratlan edebi kültür, Türk milletinin, ‘’medeniyet kurucu millet ‘’ olma dinamiinin en önemli birkaç unsurundan biridir. ゙ayet, Türk milletinin Yunus Emre iirleri gibi bir ortak metni olmasayd, ne Fatih Sultan Mehmet olurdu, ne  Süleymaniye, ne Fuzuli ve ne de Itri…’’