3 Temmuz 2020 Cuma 525 Okunma

İyi ve Yaratıcı Fikir Bulmak

 


İyi bir fikre ihtiyacımız olduğu zamanları siz de yaşamışsınızdır. Yaratıcılık konusunda hangi düzeyde olursak olalım; böyle bir durumda kafamızın bomboş olduğunu hissetmek hiç şaşırtıcı olmaz. Çünkü iyi fikir bulmak sadece o ana ait bir konu değildir. Bir başka deyişle; o fikrin kendisinden daha çok, fikri üretenin kişisel oluşum ve gelişim süreci ile ilgili konudur.


 


İyi fikrin üreticisi olmak, daha önceden bu amaçla hazırlanmayı, donanmayı ve yetkinleşmeyi gerektirir. İnsanın düşünce süreçlerini doğru özümsemiş bazı yöntem ve teknikler bilinmelidir ki; daha sonra fikir üretiminde bunlardan yararlanılabilsin.


 


İyi fikir üreticisi olmanın koşullarının bir tanesi; olayların ve süreçlerin doğasını kavramış olmaktır. Her olayda baskın olan bir ya da birkaç –ama genellikle bir– unsur bulunur. Bu ya da başka birkaç unsur o olayın gelişmesini şekillendirir. Dolayısıyla ilgilenilen konuda (olayda) baskın ve egemen olan unsurları belirleyebilmek gerekir. Baskın olanı; ayrıntı veya aksesuar olandan ayırt edebilmek lazım gelir. Kişi; neden ile sonucu, ana neden ile ikincil nedeni, ana sonuç ile tali sonucu açık seçik görebilmelidir.


 


İyi fikir üretme, bir amaca yöneliktir. Diğer yandan fikir üretilmesi gereken alanda ana amacın yanında yerine gelmesi gereken yan veya özel amaçlar da bulunur. Böyle bir durumda baskın olması gereken ana amaçtır; üretilen fikrin ana amacı hizmet etmesi esastır. Ana amaca hizmet eden fikir geliştirildikten sonra diğer yan ve özel amaçların yerine getirilmesi için fikir üzerinde geliştirme yapılır. Pek çok durumda fikrin geliştirilmesi, kendi ölçüleri içinde kolektif katılım ve paylaşımı gerekli kılar.


 


Günümüzde inovasyon (yenilik) olarak anılan gelişmeleri incelediğinizde; bunların pek çoğunda farklılığı yaratan unsurun ilişkilendirme olduğunu görürüz. Gerçekten yeni fikir üretiminde en etkili tekniklerden birisi, mevcut (eski) unsurları bileştirerek yeni bir nesne, süreç ya da yapı yaratmaktır. Eski unsurları (yeni amaca uygun olarak) birleştirmede elde edilen başarı; yeni fikrin, dolayısıyla inovasyonun başarısını belirler. Özetle; pek çok örnekte yeni bir fikir, eski unsurların yeni birleşiminden öte bir şey değildir.


 


Bir örnek vermek, açıklayıcı olabilir. Örneğin su ısıttığınız elektrikli çaydanlığı düşünün. Cihazın çalışması için elektrik enerjisi harcamalısınız. Elektrik enerjisi kullanan bir başka cihaz ise ekmek kızartıcıdır. Ekmek dilimi kızardığında bir mekanizma ile dilimi üst tarafından dışarı çıkaran türünden… Elektrik çaydanlık ve ekmek kızartıcıyı birleştirerek tek bir ürün haline getiren bir inovasyon düşünün. Böylece elektrik enerjisini daha verimli kullanarak iki eski unsuru bir araya getirip yeni bir ürün (cihaz) oluşturacaksınız.


 


Bir başka örnek kabuklu yemiş konan tabak ile kabukların konduğu tablayı birleştirmek olabilir. Böylece eskilerden yararlanarak yeni bir ürün geliştirmiş olacaksınız. Buradaki temel yaklaşım, eskiden beri var olan iki ürünü, yöntemi ya da süreci birleştirerek yeni bir ürün ya da fikir oluşturmaktır.


 


Bilim insanları, beyni ve insan yaratıcılığının gelişimini izlediklerinde; gelişmenin büyük oranda yeni bağlantılar kurma şeklinde olduğunu gördüler. Yeni ilişkiler ve bağlantılar kurmak için ise mevcut olanın farkında ve bilincinde olmayı gerektiriyor. Bu nedenle gözlem yapabilmek, bunlardan sonuçlar ve dersler çıkarmak son derece değerli… Kendini geliştirmeye açmak isteyen birey; baskın olanları anlamaya, bunların diğerlerini nasıl şekillendirdiğini açıklamaya, gerçekler arasında bağlantıları keşfetmeye ve yeniden üretmeye çalışan kişidir.