Eskişehir’de tarımın mevcut durumu ve çiftçilerin yaşadığı sorunlara ilişkin değerlendirmelerde bulunan Burak Kuşan, son yıllarda artan maliyetler ve yapısal sorunların üreticiyi zorladığını belirterek, tarımın sürdürülebilirliğinin ciddi risk altında olduğunu ifade etti.
“GİRDİ MALİYETLERİ ÇİFTÇİNİN BELİNİ BÜKÜYOR”
Türkiye’de tarımın büyük bir potansiyele sahip olduğunu ancak bu potansiyelin değerlendirilemediğini belirten Kuşan, “Türkiye’de tarım çok büyük bir potansiyele sahip ama bizler maalesef şu anda bu potansiyeli değerlendiremiyoruz. Tarım yaklaşık 3-4 senedir çok büyük zorluklardan geçiyor” dedi.
En büyük sorunun girdi maliyetleri olduğunu vurgulayan Kuşan, “Özellikle girdi maliyetleri çiftçinin belini büken en büyük sorun şu anda. Artan gübre maliyetleri, motorin maliyetleri, işçilik; yani hepsi maalesef çiftçinin işini sekteye uğratıyor” ifadelerini kullandı.
Maliyet artışlarının somut verilerle ortada olduğunu söyleyen Kuşan, “Geçen sene bu dönemlerde motorin fiyatı 39 liralardaydı, şu anda yaklaşık 78-80 lira civarlarına yaklaştı.
Gübrede de aynı şekilde üre, DAP fiyatları %100 arttı. Şu anda bir üre gübresi 33 bin lira, bir DAP gübresi 41 bin lira olmuş” diyerek çiftçinin yaşadığı ekonomik baskıyı dile getirdi. Bu durumun yalnızca üreticiyi değil tüketiciyi de etkileyeceğini belirten Kuşan, “Bu sıkıntı çiftçilerle birlikte başlayıp tüketicilerimize kadar uzanacaktır. Raf fiyatları bununla birlikte artacaktır” dedi.
“BORÇLU OLMAYAN ÇİFTÇİ YOK”
Çiftçilere verilen desteklerin yetersiz ve adaletsiz olduğunu ifade eden Kuşan, “2024-2025 üretim yılındaki bitkisel üretim desteği henüz tarafımıza yatmadı” diyerek sürece tepki gösterdi.
Desteklerin TC kimlik numarasına göre parça parça ödendiğini hatırlatan Kuşan, “0 olarak ödenen desteklerde motorin 64 liraydı, şu anda 78 lira oldu. Gübrede de aynı şekilde büyük bir sıkıntı var. Yani tarafımıza dağıtılan desteklerde bile şu anda adaletsizlik var” dedi.
Artan maliyetlere rağmen desteklerin güncellenmediğini vurgulayan Kuşan, “2026 yılında bütün girdi maliyetlerimiz %160 artmışken biz destek paketlerinin de tarafımıza güncellenerek tekrardan hesaplanarak verilmesini talep ediyoruz” ifadelerini kullandı.
Finansmana erişimde de ciddi sorunlar yaşandığını belirten Kuşan, “Bütün çiftçilerimiz borçlu. Şu anda borcu olmayan çiftçi sayısı bir elin parmağını geçmez” dedi. Özellikle genç çiftçilerin krediye ulaşmakta zorlandığını söyleyen Kuşan, “SGK ve vergi borcu yoktur şartı nedeniyle genç çiftçilerimiz finansmana erişimde çok büyük sıkıntılar yaşıyor” diye konuştu.
“ÇİFTÇİNİN YAŞ ORTALAMASI 58”
Kuşan, tarımın geleceği açısından en büyük riskin gençlerin sektörden uzaklaşması olduğunu belirterek, “Genç çiftçilerimiz maalesef köyden kente göç etmek zorunda kalıyorlar.
Çiftçilerimizin yaş ortalaması şu anda 58” dedi. Üreticinin kendi ürününün fiyatını belirleyememesinin bu süreci hızlandırdığını ifade eden Kuşan, “Çiftçi kendi ürettiği ürünün fiyatını belirleyemiyor. Gençler kentte düzenli bir geliri daha güvenli sayıyor” ifadelerini kullandı.
Sosyal imkanların yetersizliğinin de göçü artırdığını vurgulayan Kuşan, “Herkes çocuğunun okumasını istiyor, üniversite bitirmesini istiyor. Kimse çocuğunun çiftçi olmasını istemiyor” dedi.
Bu tabloyla birlikte tarımın sürdürülebilirliğinin tehlikede olduğunu belirten Kuşan, “Çiftçilik artık bitme noktasına geldi. Yaşlı kesim tarımı sürdürüyor ama bunun sürdürülebilirliği maalesef yok” şeklinde konuştu.
UMUT YAĞIŞTA AMA TEMKİN ŞART
Yağışların bu yıl olumlu seyrettiğini belirten Kuşan, buna rağmen dikkatli olunması gerektiğini söyledi. Kuşan, “Yağışlarımız geçen seneye göre güzel. Bereketli bir sene olacağını umuyoruz. Ama suyumuzu tasarruflu ve verimli kullanmamız lazım” dedi.
Açıklanacak ürün fiyatlarının da belirleyici olacağını ifade eden Kuşan, “İnşallah bu sene yağışların iyi olmasıyla birlikte çiftçimizin yüzü gülecektir. Açıklanacak fiyatlar da yüzümüzün gülmesine devam ettirecektir” diyerek sözlerini tamamladı.