Mihalıççık, Cumhuriyet ilk yıllarında Eskişehir’in 3 ilçesinden biriydi. Osmanlı döneminde Ankara’ya bağlı olan Mihalıççık, daha sonra Eskişehir’e bağlanıyor.
Geçmiş yıllarda Mihalıççık içine kapanmıştı. Son gittiğimizde ilçeyi canlı ve hareketli gördük. Merkezde otopark sıkıntısı bile yaşanıyor. Yaklaşık 8 ay boyunca ilçede tarım sektöründe çalışan 3 bine yakın insan var.
İlçe nüfusu yaklaşık 9 bin…
Ancak Eskişehir’de 120 bin Mihalıççıklı yaşıyor…
İlçede geleneksel olarak yapılan kiraz festivali öncesi belediye başkanı Haydar Çorum’u ziyaret ettik.
2019 yılında yapılan yerel seçimlerde ilk kez başkan seçilen Haydar Çorum, 53 mahallesi bulunan ilçenin yaz nüfusunun 12-13 bine çıktığını söylüyor…
-İlçe nüfusu geçmiş yıllara göre pek bir düşüş yaşamıyor?
-Evet nüfusumuz pek düşmüyor. Bunda ilçeye yaptığımız yatırımların etkisi var. Doğalgazın gelmesi de çok büyük etken oldu.
-TOKİ yatırımlarının bunda etkisi oldu mu?
-İlk etapta yapılan 142 TOKİ konutu bitti, hak sahipleri taşındı. Talep nedeniyle ikinci etap için harekete geçildi. 78 konut yapılacak ama 350 civarı başvuru aldık. İkinci etap yakında başlayacak!
-TOKİ konutlarına ilçede bu kadar talep olması şaşırtıcı?
-Ali bey sadece ilçede oturanlar başvurmuyor. Eskişehir’in neresinde oturursanız başvurabiliyorsunuz? Eskişehir’de oturan Mihallıçklıların talebi var. İlçeye tersine göçü başlatacağız…
-Yapılan başka yatırımlar neler?
-İlçemiz değişim ve dönüşüm geçiriyor. Hükümet Konağı yeniden yapılacak. Spor kompleksi tüm hızıyla devam ediyor. Yarıkçı Termal Tesisi’ni yenileyip hizmete sunacağız. At çiftliği, tavuk çiftliği yapacağız. 20 yataklı yeni bir devlet hastanesi geliyor. Süt entegre tesisi yaptık. Yanına et entegre tesisi geliyor. 15’e yakın kooperatifimiz var. Hepsiyle ayrı ayrı projeler yürütüyoruz!
MALIÇ KİRAZINI TÜRKLER ANCAK BAHÇEDE YİYEBİLİYOR
Mihalıççık’ta yetiştirilen kiraz özel bir kiraz! Fiyatı oldukça yüksek ve tamamı yurt dışına ihraç ediliyor. Türklerin bu kirazı ancak Mihalıççık’a gidip bahçesinde yiyebiliyor. 1325 rakımlı Mihalıççık ilçesinde yetişen kiraz; yüksek rakımı, geç olgunlaşan yapısı, iri kalibresi, eşsiz aroması ve uzun raf ömrüyle dünyaya ün salmış durumda…
Mihalıççık kirazı, de yurt dışında büyük talep görüyor. İlçede üretilen kirazın büyük bölümü Rusya, Avrupa ülkeleri, İngiltere ve Irak olmak üzere dış pazarlara gönderiliyor.
İlçede şu anda 650 bin kiraz ağacı bulunuyor. Yüksek getiri nedeniyle üretici sayısı artıyor, ilçe dışından yatırımcılar da bölgeye ilgi göstermeye başladı. Her yıl 30-35 bin yeni kiraz ağacı dikiliyor. Bu dönemde Mihalıççık’tan her gün 15-20 TIR kiraz yükleniyor. Geçen yıl hava koşulları nedeniyle rekolte düşük kaldı ve üreticiler zor bir sezon geçirdi. Bu yıl ise yedi bin ton kiraz bekleniyor. Kiraz Borsası’nda fiyatlar şu an 80-110 lira arasında değişiyor.
İlçeden toplanan kirazlar tırlarla firmaların Manisa ve Afyonkarahisar’da bulunan soğuk hava tesislerine ulaştırılıyor.
Mihalıççık belediye başkanı Haydar Çorum’a şu soruyu yöneltiyorum. İlçe kendisi doırudan ihracat yapamıyor mu?
-Hedefimiz zaten şu anda bu! Aracı olmadan doğrudan ihracat yapmak! Bu nedenle Meyve Üreticileri Birliği’ni kurduk!
Başkanım belediyenin de kiraz bahçesi var. Nasıl bir gelir elde ediyorsunuz?
-5 yıl önce belediye arazisine kiraz diktik. Yaklaşık üç bin ağaçtan oluşan bahçede ilk hasat yaptık. İlk yılda 20 ton kiraz satışından iki milyon lira gelir elde ettik. Bu gelirin zamanla sekiz milyona çıkması bekliyoruz. Kiraz satışından 2 milyon lira gelir bekliyoruz.
-Şu anda en büyük sıkıntı nedir?
-Türkiye genelinde kiraz ihracatından yaklaşık 2,5 milyar lira döviz girdisi elde ediliyor. Üretimin önündeki en büyük engel su sorunu… Su kaynakları azalıyor; üretim yapmak isteyenlerin önce su planlamasını yapması gerekiyor. İlçede kiraz ekimine uygun arazilerin dönümü 150 bin lira civarında. Hasat döneminde ilçeye yaklaşık 2 bin 500 mevsimlik tarım işçisi geliyor. Saat 07.00-14.00 arasında çalışan işçiler günlük 1300 lira yevmiye alıyor. Mihalıççık kirazı, hem yerel ekonomiye hem de ülke ihracatına önemli katkı sunuyor.
MİHALIÇÇIK PEYNİRİ ANKARA’YA
Mihalıççık’ta Belediyesi i ve Mihalıççık Kadın Kooperatifi iş birliğinde, AB hibesiyle kurulan süt işleme tesisinde günlük beş ton süt işlenerek kaşar ve kaşar türevleri üretiliyor. Malıç Peyniri, 2 Ağustos’taki Kiraz Festivali’nde perakende olarak satışa sunulacak.
-Başkanım peynirlerin pazarlamasını nasıl yapıyorsunuz?
-Yaklaşık 10 litre sütten 1 kilogram kaşar üretiliyor. Günlük işlenen süt miktarıyla yaklaşık 500 kilogram peynir elde ediliyor. Üretilen ürünlerin şu anda toptan olarak Ankara'daki bir firmaya veriyoruz. Ancak sistem tam oturduktan sonra perakende satışa başlayacağız. Hedefimiz Ankara Halk Market'in yanı sıra Eskişehir Halk Market'te de yer almak. Ayrıca Mihalıççık'taki marketlerde ve Eskişehir'deki özel işletmelerde de ürünlerimizi satışa sunacağız.
-Tesisi belediye kendi olanakları ile mi yaptı?
-Tesisimiz kırsal üreticiye önemli katkılar sunuyor. Bu tesis Mihalıççık Belediyesi ve Mihalıççık Kadın Kooperatifinin iş birliğiyle yapıldı. TKDK aracılığıyla Avrupa Birliği fonlarından hibe olarak gerçekleştirdik. Yaklaşık maliyeti 16 milyon lira. Bunun yüzde 70'ini hibe olarak aldık. Altı yıldan beri sütçü gitmeyen dağ köylerinden süt topluyorduk. Köylerimize destek olmak amacıyla bunu yapıyorduk. Şimdi bu işi bir adım daha ileri taşıyarak artık Mihalıççık peyniri üretmeye başladık. Hedefimiz tesisimizi her geçen gün daha da güçlendirmek.
-Başkanım bu yapılan çalışmalar bir markalaşmaya dönüşebilir mi?
-Projeyle kırsal köylerimizin de kalkınmasını amaçlıyoruz. Özellikle küçük üreticilerimizin gelirini artırmayı ve ilçemiz adına sürdürülebilir markalar oluşturmayı hedefliyoruz. Bunun yanında Çalkaya Kooperatifi ile süt toplama istasyonu kuruyoruz. Tanklar, laboratuvar ve depolama tesisiyle birlikte yeni yatırımı da yaklaşık bir ay içerisinde tamamlamış olacağız” ifadelerini kullandı.
GÜNLÜK BEŞ TON SÜT İŞLENİYOR
Tesisin sorumlusu olan Ziraat Mühendisi Şirin Yücel’de sohbetimize katılıyor. Kendisi Mihalıççık’ta yaşıyor ve çiftçilik yapıyor. Sosyal medya hesabında hatırı sayılır bir kitle katip ediyor.
Tesiste günlük 5 ton süt işlendiğini belirten Yücel, kapasitenin ilerleyen süreçte üç vardiya sistemiyle 15 tona çıkarılabileceğini söyledi.
-Neler yapılıyor bu tesiste…
-Şimdilik 5 tonluk kapasiteyle devam ediyoruz. Kaşar, çeçil, dil peyniri ve tereyağı ürünlerimiz mevcut. Aslında kaşar ve kaşar türevleri üretiyoruz. Endemik bitkilerimizle özel ürünler geliştirmeyi de hedefliyoruz.
-Peynirin bir özelliği var mı?
-Mihalıççık'ta doğal ortamda yetiştirilen hayvanlardan elde edilen sütlerin protein oranının yüksek! Bu da üretilen peynirin kalitesine doğrudan yansıyor.
MİHALIÇÇIK ET ENTEGRE TESİSİNE KAVUŞUYOR
Eskişehir’de yıllardır konuşulan bir konu var. Mezbaha yok! Bir zamanlar “et” denildi mi akıllara Mihalıççık gelirdi. İlçe bu özelliğini kaybetmişti. Yaklaşık 10 yıl önce geldiğimde kasaplar kapanmış, vatandaş ilçede açılan zincir marketlerden et alıyordu…
Başkan Haydar Çorum’un istikrarlı çalışmaları ile Mihalıççık yeniden hayvancılık konusunda atağa geçiyor
Başkan Çorum, komşu Afyonkarahisar’da onlarca tesis bulunurken Eskişehir’de yalnızca bir özel şirkete ait tesis olduğu belirtiliyor. Çorum, kamuya ait ilk entegre et tesisin temelini atıp hızlıca hayata geçireceklerini söylüyor.
Yıllardır Eskişehirliler et yiyor ama “kesimin nerede yapıldığı” pek konuşulmuyordu. Sektör temsilcileri ve üreticiler, Afyon’da yaklaşık 35 et entegre tesisi olduğuna dikkat çekiyor. Eskişehir’de ise sadece bir özel şirkete ait tesis faaliyet gösteriyor. Modern bir kamu veya büyük kapasiteli entegre tesisin bulunmaması nedeniyle bazı üreticilerin Afyon, Mudurnu veya Polatlı’daki tesislere yöneldiği konuşuluyor. Peki gerçekten böyle bir akış var mı? Yerel kesimlerin ne kadarı şehir içinde, ne kadarı dışarıda yapılıyor? Hijyen ve gıda güvenliği endişeleri de öne çıkıyor. Modern entegre tesis eksikliğinde denetimler nasıl sağlanıyor? Tarım ve Orman Bakanlığı ile İl Tarım ve Orman Müdürlükleri’nin düzenli kontrolleri, veteriner hekim gözetimi ve yeni yönetmeliklerle getirilen kamera zorunlulukları devrede. Ancak tüm kesimlerin bu standartlara uygun tesislerde yapılıp yapılmadığı soru işareti.
Özel şirkete ait mevcut tesisin kentin ihtiyacına cevap verip vermediği de merak konusu. Tüm kesimlerin mutlaka et entegre tesislerinde yapılması yasal bir zorunluluk mu, yoksa küçük ölçekli veya geçici alanlarda da işlemler sürüyor mu? Özellikle kurban dönemlerinde belediyelerin oluşturduğu geçici kesim alanları devreye girse de yıl boyu sürdürülebilir bir altyapı arayışı devam ediyor.
Son yıllarda Eskişehir Büyükşehir Belediyesi’nin Halk Et Market projesi ve 2027’ye kadar modern mezbahane planları gündeme gelmiş durumda. Mihalıççık’ta yeni tesis çalışmaları da sürüyor. Ancak şu anki tablo, Afyon’daki yoğun tesis ağıyla karşılaştırıldığında Eskişehir’in geride kaldığını gösteriyor.
Yaptığımız bu tespitlerin ardından Başkan Haydar Çorum’a şu soruyu yöneltiyorum…
-Mihalıççık et ürünleri konusunda eski günlerine dönecek mi? Bozan biraz öne çıktı gibi!
-Ali bey şu anda ilçede kasaplarımız faaliyet gösteriyor. İlçemiz hayvancılık konusunda eski günlere dönüyor. Dahası Bozan beldemizin kasaplarına giden et de bizim köylerimizden giden hayvanlardan karşılanıyor.