Bir şehrin gelişmişlik düzeyi yalnızca ekonomik göstergelerle ölçülemez. Kentin kültürel yaşamı, sanat üretimi, düşünsel hareketliliği ve turizm potansiyeli de en az ekonomik veriler kadar önemlidir. Çünkü şehirleri yaşanabilir, çekici ve sürdürülebilir kılan unsurların başında kültür, sanat ve turizm gelir. Bu üç alan birbirini besleyen, güçlendiren ve dönüştüren özelliklere sahiptir. Kültürel birikimini görünür kılabilen, sanatsal üretimi destekleyebilen ve bunları turizmle buluşturabilen kentler, yalnızca ziyaretçi çekmekle kalmaz; aynı zamanda kendi yurttaşlarına daha nitelikli bir yaşam ortamı sunarlar.
Geçmişte birçok kentte kültür ve sanat etkinliklerinin azlığından yakınırdık. Bugün ise durum önemli ölçüde değişmiş görünüyor. Konserlerden sergilere, söyleşilerden festivallere, tiyatro gösterilerinden edebiyat buluşmalarına kadar çok sayıda etkinlik düzenleniyor. Özellikle sivil toplum alanındaki hareketlenme, kültür ve sanat yaşamına yeni bir dinamizm kazandırıyor. Ancak sayısal artış her zaman niteliksel gelişme anlamına gelmiyor. Etkinliklerin çoğu birbirinden kopuk, plansız ve kısa ömürlü biçimde gerçekleşiyor. Kentin kültürel enerjisi dağınık kaldığında, ortaya çıkan potansiyel de tam anlamıyla değerlendirilemiyor.
Bir diğer sorun ise kültür ve sanat faaliyetlerinin kentin turizm stratejileriyle yeterince ilişkilendirilememesidir. Oysa günümüzde turizm yalnızca doğal güzellikleri veya tarihi eserleri görmekten ibaret değildir. İnsanlar artık gittikleri şehirlerin kültürel atmosferini deneyimlemek, festivallerine katılmak, sanat etkinliklerini izlemek ve yerel yaşamın bir parçası olmak istiyorlar. Bu nedenle kültür ve sanat faaliyetleri aynı zamanda önemli bir turizm aracıdır. Düzenli ve iyi planlanmış etkinlikler, şehrin marka değerini yükseltir, ekonomik canlılık yaratır ve kentin ulusal ve uluslararası görünürlüğünü artırır.
Buna karşın etkinlik sayısındaki artış yeni sorunları da beraberinde getirmektedir. Pek çok kuruluş uygun salon, sergi alanı veya teknik altyapı bulmakta zorlanmaktadır. Kültür merkezleri ve yeni tesisler inşa edilmiş olsa bile, bunların etkin ve koordineli biçimde kullanıldığı söylenemez. Aynı tarihlerde çakışan etkinlikler, yetersiz tanıtım çalışmaları ve kaynak eksikliği nedeniyle bazı organizasyonlar beklenen etkiyi yaratamamaktadır. Özellikle sivil toplum kuruluşları, kültür ve sanat alanında önemli işler yapmak istemelerine rağmen finansman ve organizasyon kapasitesi açısından ciddi sıkıntılar yaşamaktadır.
Bu noktada temel ihtiyaç, bireysel çabalardan kurumsal iş birliklerine geçiştir. Kentte faaliyet gösteren kültür dernekleri, sanat toplulukları, meslek kuruluşları, üniversiteler, yerel yönetimler ve özel sektör temsilcileri ortak hedefler etrafında bir araya gelmelidir. Aynı amaç için çalışan kurumların birbirinden habersiz hareket etmesi kaynak israfına neden olurken, iş birliği kültürü hem maliyetleri azaltacak hem de etkiyi büyütecektir. Ortak kullanım alanları, ortak tanıtım faaliyetleri ve ortak organizasyon modelleri kültürel yaşamın sürdürülebilirliğine önemli katkılar sağlayacaktır.
Bu iş birliğinin en önemli araçlarından biri ise “Şehrin Turizm, Kültür ve Sanat Ajandası” olabilir. Böyle bir ajanda, kentte yıl boyunca gerçekleştirilecek etkinliklerin planlı ve görünür bir şekilde yönetilmesini sağlar. Ajanda yalnızca bir etkinlik takvimi değil; aynı zamanda kentin kültürel vizyonunu ortaya koyan stratejik bir yol haritası niteliği taşımalıdır.
Bu ajandada yıllık festivaller, kültür günleri, sergiler, konserler, tiyatro etkinlikleri, kitap fuarları, bilim ve düşünce toplantıları, gastronomi organizasyonları, yerel değerleri tanıtan etkinlikler ve turistik çekim yaratabilecek tüm faaliyetler yer almalıdır. Ajanda yıl başında hazırlanmalı, düzenli olarak güncellenmeli ve hem basılı hem de dijital ortamlarda erişilebilir olmalıdır. Böylece yurttaşlar, ziyaretçiler, turizm işletmeleri, medya kuruluşları ve ilgili tüm paydaşlar şehirdeki kültürel yaşamı önceden takip edebilirler.
Dijital teknolojiler bu konuda önemli fırsatlar sunmaktadır. İnternet tabanlı bir “kültür ve sanat portalı” sayesinde etkinlikler tek merkezden duyurulabilir, bilet satışları yapılabilir, ziyaretçi istatistikleri izlenebilir ve etkinlik performansları ölçülebilir. Böylece hangi faaliyetlerin daha fazla ilgi gördüğü, hangi alanlarda eksiklik bulunduğu ve gelecekte hangi yatırımların yapılması gerektiği konusunda veri temelli kararlar alınabilir.
Ayrıca hazırlanacak ajanda yalnızca kent sakinlerine değil, şehrin dışındaki hedef kitlelere de ulaştırılmalıdır. Turizm şirketleri, seyahat acenteleri, büyükelçilikler, konsolosluklar, üniversiteler, medya kuruluşları ve uluslararası kültür ağları bu ajandanın doğal paydaşlarıdır. Böylece şehir, kültür ve sanat yoluyla daha geniş bir coğrafyada tanınma fırsatı elde eder.
Kültür ve sanatın gelişmesi yalnızca sanatçılar için değil, toplumun tamamı için önemlidir. Çünkü kültür; kent kimliğini güçlendirir, sanat yaratıcılığı teşvik eder, düşünsel faaliyetler ise toplumsal gelişmenin önünü açar. Bu nedenle kültür ve sanat yatırımları bir harcama değil, geleceğe yapılan stratejik bir yatırım olarak görülmelidir.
Sonuç olarak, bir şehrin turizm, kültür ve sanat potansiyelini en iyi şekilde değerlendirebilmesi için planlı, katılımcı ve sürdürülebilir bir yaklaşım benimsemesi gerekir. Ortak akıl ile hazırlanan bir “Şehrin Turizm, Kültür ve Sanat Ajandası”, yalnızca etkinliklerin koordinasyonunu sağlamakla kalmayacak; aynı zamanda kentin ekonomik, sosyal ve kültürel gelişimine yön veren güçlü bir araç olacaktır. Daha çok sanatın, daha çok kültürel üretimin ve daha fazla düşünsel paylaşımın olduğu şehirler, geleceğe daha güvenle yürüyen şehirlerdir.