"Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi" adı verilen 12 maddelik teklif, 12 saate yakın süren görüşmelerin ardından açık oylamanın yapıldığı TBMM Genel Kurul görüşmelerinde tarihî bir oylamayla kabul edildi.
Çerçeve yasa, PKK'nın fesih ve silah bırakma kararının ardından 5 Ağustos 2025'te çalışmalarına başlayan süreç komisyonunun raporundan sonra hazırlandı. Komisyonun kurulmasından tam bir yıl sonra, 592 vekilden 360'nın imzaladığı teklif önce 5 Ağustos'ta TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Ardından 8 Ağustos'ta Adalet Komisyonu'nda 18 saat süren görüşmelerde; AK Parti, MHP, DEM Parti ve Yeni Parti "evet" oyu verdi.
Bugün yapılan Genel Kurul oylamasında ise AK Parti, MHP, DEM Parti, Yeni Parti ve Yeni Yol grupları ile HÜDA Par, TİP ve EMEP, teklife "evet" oyu verdi. İYİ Parti "hayır" oyu, Yeniden Refah Partisi de "çekimser" oy verirken, Yeni Partili 91 milletvekilinden en az 30 vekili "hayır" oyu vereceklerini açıkladı.
Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla başlayacak
12 maddelik tarihi düzenleme, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilmesinin ardından yürürlüğe girecek ancak maddeleri hemen uygulanmayacak. Önce Milli Güvenlik Kurulu, (MGK), PKK/KCK ile bağlantılı her türlü oluşumun kendini feshettiğini ve silahları tamamen bıraktığını tespit ve teyit edecek. Yasanın 6 aylık uygulama süresi, teyit ve tespit sürecinin ardından MGK kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla başlayacak.
MHP'nin TBMM Başkanvekili Celal Adan'ın başkanlık ettiği Genel Kurul'daki oturumda, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, İyi Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan ve Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan da görüşmeleri izledi.
“Millet ne diyorsa ona göre karar verecek”
Saat 11.00'de başlayan Genel Kurul görüşmelerinden hemen önce, partisinin yasaya ilişkin oylama tutumun görüşüldüğü grup toplantısını gerçekleştiren Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Genel Kurul kürsüsündeki konuşmasında, "Barışın önünü açacağız, bu yasaya 'hayır' deme hakkına en çok sahip olan Yeni Parti, kendi hakkını, milletin barış hakkının önüne koymayacak, barışın önünde durmayacağız!" diyerek teklife "evet" oyu vereceklerini duyurdu. Yeni Partili vekillerin oylarına da dikkati çeken Özel, "Ben ve yönetici arkadaşlarım tarihsel bir tutarlılık ve sorumluluk içerisinde bu yasaya ‘evet’ diyeceğiz. Milletvekillerimiz de seçildikleri illerinde millet ne diyorsa ona göre karar verecek, ona göre oy kullanacaktır. Bu ifadeyle Yeni Parti Grubunu kararında serbest bırakıyor değilim" diye konuştu.
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, teklifin tümü üzerine yaptığı konuşmasında, muhalefetin çerçeve yasanın milletvekillerinden gizlendiğine ilişkin “Kanunu 3 kişi biliyor, bu gizli kanun” iddialarına yanıt vererek, "Bugünlerde duyduğum en büyük yalanlardan biri bu kanunu üç kişi biliyormuş iddiasıdır. Gizli kapaklı bir şey yok altıncı maddeyi okuyanlar ne olduğunu çok net göreceklerdir, bir zahmet okusalardı. Efendim, bir partinin kapalı grup toplantısına atıf var. 'Efendim öyle demiş, böyle demiş', uydurma! Adı üzerinde dedikodu, adı üzerinde birilerinin ifadesi. Hiç alakası yok" diye tepki gösterdi.
"Cumhuriyetimize karşı girişilen büyük bir kalkışmadır!"
Genel Kurul'a katılan İYİ Parti milletvekilleri Türk bayraklı atkı takarak sıralarına Türk bayrakları koyarken, Genel Başkan Dervişoğlu da teklif üzerine aldığı sözde, çerçeve yasayı "kalkışma" olarak nitelendirdi. Teklifin, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ömür boyu Cumhurbaşkanı kalabilmesinin de önünü açacağını öne süren Dervişoğlu, "Milli kimliğimize ve Cumhuriyetimize karşı girişilen büyük bir kalkışmadır! Bu neden bir kalkışmadır, söyleyeyim: Sürekli Kürt sorunu dediğiniz ama altını bir türlü dolduramadığınız mesele var ya, işte siz, sorunun öznesi yaptığınız Kürtleri, PKK ile eşitlemeye çalıştığınız için bir kalkışmadır!" dedi.
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan ise, "Yüz yıldır size ‘bölüneceğiz’ korkusu anlatıldı. Oysa bu ülkeyi bölünmeye en çok yaklaştıran şey çatışmanın kendisiydi. Kürtler ayrılmak isteseydi bu Meclis’in çatısı altında olmazdık. Biz buradayız; çünkü vatan ortak, gelecek ortaktır" diye konuştu.
Ne olmuştu?
Bahçeli'nin 2024'teki çağrısı ve PKK lideri Abdullah Öcalan'ın mektubuyla başlayan iki yıllık süreçte, PKK'nın fesih kararı ve silah bırakmasının ardından bir yıl önce kurulan Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu raporundan sonra hazırlanan çerçeve yasa, 10 Ağustos'ta Genel Kurul'a geldi.
Meclis Başkanvekili Celal Adan başkanlığında saat 11.00'de başlayan Genel Kurul'daki görüşmeleri, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, DEM Parti Eş Genel Başkanları Tuncer Bakırhan ve Tülay Hatimoğulları, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, İyi Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, AKP Genel Başkanvekili Efkan Ala AKP Grup Başkanı Abdullah Güler, AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik de izledi.
Meclis'te sandalye dağılımı:
AKP 277, Yeni Parti 91, DEM Parti 56, MHP 46, CHP 45, İyi Parti 29, Yeni Yol Partisi 20, HÜDA PAR 4, Yeniden Refah Partisi 4, TİP 3, Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) 2, EMEP 2, Saadet Partisi, Demokratik Sol Parti ve Demokrat Parti’nin de 1’er sandalyesi bulunuyor. 10 milletvekili ise bağımsız.
AKP Grup Başkanvekilleri Abdülhamit Gül ve Bahadır Yenişehirlioğlu, CHP Grup Başkanı Faik Öztrak, AKP Sözcüsü Ömer Çelik ve bazı milletvekilleri Bahçeli ile tokalaştı. Hatimoğulları ve Bakırhan ile TBMM Başkanvekili Pervin Buldan da Genel Kurula verilen arada kuliste Bahçeli'nin yanına giderek selamlaştı, bir süre sohbet etti. Bahçeli ile Dervişoğlu ise yan yana oturdu ancak tokalaşmadılar. Kanun teklifine "hayır" oyu vereceklerini açıklayan İyi Parti Grubu, Genel Kurul salonuna Türk bayrağı motifli atkılar ve ellerinde Türk bayraklarıyla giriş yaptı.
Çerçeve yasa için 3 günlük çalışma takvimi
Genel Kurul'da öncelikle AKP'nin Meclis'in gündemi ile çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesine ilişkin grup önerisi görüşülerek kabul edildi. İyi Parti'nin Anayasa'ya aykırı olduğuna ilişkin grup önerisi ise kabul edilmedi.
Kabul edilen önergeyle, gündemin "Kanun Teklifleri ile Komisyonlardan Gelen Diğer İşler" bölümünde bulunan 290 sıra sayılı Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi birinci sıraya alındı. Bu bölümde yer alan diğer işlerin sırası da buna göre yeniden düzenlendi.
Genel Kurul'un bugünkü birleşiminde 290 sıra sayılı Kanun Teklifi'nin görüşmeleri tamamlanıncaya kadar çalışması kararlaştırıldı. Teklifin görüşmelerinin bugün tamamlanamaması halinde görüşmelerin 11 Ağustos Salı günü, salı günü de tamamlanamaması halinde ise 12 Ağustos Çarşamba gününe kadar sürmesine karar verildi. Genel Kurul, teklifin oylanmasıyla 1 Ekim'e kadar tatile girecek.