Akademisyenleri soruna dair değerlendirmelerde bulunan Eğitim Bir Sen 2 Nolu Eskişehir Şube Başkanı Ertuğrul Baki “Bazı uluslararası dergilerde makale yayımlatmak için binlerce dolar ücret talep ediliyor. akademisyenlerimiz bir aylık maaşlarını aşan yayın ücretleriyle karşılaşabiliyor” dedi.
''Dışa bağımlılığı artıyor''
Akademisyenlerin neredeyse aylık maaşlarını aşan yayın ücretleri ile karşı karşıya kaldıklarını dile getiren Baki, bilimsel yayıncılığın ekonomik sektöre dönüştüğüne dikkat çekti.
Baki, “Dünya genelinde bilimsel yayıncılık, giderek az sayıda büyük şirketin elinde yoğunlaşıyor. Yapılan araştırmalar, beş büyük yayın kuruluşunun bazı bilim alanlarında makalelerin yarısından fazlasını yayımladığını ortaya koyuyor. Bu şirketler, diğer yayınevlerini ve bilimsel dergileri bünyelerine katarak büyürken bilimsel yayıncılık da milyarlarca dolarlık bir sektöre dönüşmüş durumda. Bir araştırmaya göre beş büyük yayıncı, 2015–2018 yılları arasında yalnızca açık erişimli makale yayın ücretlerinden yaklaşık 1,06 milyar dolar gelir elde etti. Elsevier'in bağlı bulunduğu RELX grubunun bilimsel, teknik ve tıbbi yayıncılık faaliyetlerinden 2025 yılında elde ettiği düzeltilmiş faaliyet kârı ise yaklaşık 1,37 milyar dolar. Bilimsel yayıncılığın bu kadar büyük bir ekonomik sektöre dönüşmesinin arkasında, üniversitelerin ve akademisyenlerin ödediği yüksek yayın ve abonelik ücretleri bulunuyor. Bazı uluslararası dergilerde makale yayımlatmak için binlerce dolar ücret talep ediliyor. TÜBİTAK ve üniversitelerimizin sağladığı desteklere rağmen bu giderler kimi zaman doğrudan akademisyenlerimizin üzerine kalıyor. Hatta akademisyenlerimiz bir aylık maaşlarını aşan yayın ücretleriyle karşılaşabiliyor. Üniversitelerimiz ise bilimsel yayınlara erişebilmek için yüksek abonelik ücretleri ödüyor. Bu durum hem ekonomik yük oluşturuyor hem de bilimsel bilgiye erişimde dışa bağımlılığı artırıyor” diye konuştu.
''Mağduriyetleri önleyecek düzenlemeler yapılmalı''
kadro planlama ve ilan süreçlerini adil bulunmadığını dile getiren Baki, akademisyenlerin kadro sınırlamaları ve idari süreçler nedeniyle akademik yükselmelerde uzun süre beklemek zorunda kaldığına ifade etti.
Baki, “Anketimize katılan akademisyenlerin yarısından fazlası, kadro planlama ve ilan süreçlerini adil bulmuyor. Akademisyenlerimiz, gerekli bilimsel yeterliliği sağladıkları hâlde kadro sınırlamaları ve idari süreçler nedeniyle akademik yükselmelerinde uzun süre beklemek zorunda kalabiliyor. Akademik yükselmede belirleyici olan kadro imkânı değil, bilimsel yeterlilik olmalıdır. Mevcut akademik yükselme şartlarını sağlayan öğretim elemanlarının, kadro tahsisi ve ilan süreçleri nedeniyle bekletilmeden üst akademik kadrolara atanabilmelerini sağlayacak yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Bazı üniversitelerde, özellikle yönetim değişiklikleri sonrasında akademik yükselme ve yeniden atama kriterleri değiştirilebiliyor. Bu durum, mevcut kriterlere göre hazırlık yapan akademisyenlerimizin emek ve zaman kaybı yaşamasına neden olabiliyor. Kriterler değiştirilirken akademisyenlerimizin devam eden çalışmaları ve haklı beklentileri korunmalı, mağduriyetleri önleyecek geçiş düzenlemeleri yapılmalıdır” sözlerini kaydetti.
