Eskişehir Lokantacılar ve Kasaplar Esnaf Odası Başkanı Murat Arnik, İstikbal Gazetesi'nden Cansu Tunç'un sorularını yanıtladı. Arnik, esnafın yaşadığı ekonomik sıkıntılara dikkat çekerek, “Sahadan aldığımız bilgilere göre 1 milyon TL'ye kadar ulaşan kira talepleri konuşuluyor. Esnafımızın kasasına para giriyor ama kazanç kalmıyor” diyerek artan maliyetlere, vergi yüküne ve yerel esnafın karşılaştığı haksız rekabete tepki gösterdi.
ESNAFIMIZIN KASASINA PARA GİRİYOR AMA KAZANÇ KALMIYOR
2027 yılına girerken Eskişehir esnafını nasıl bir dönem bekliyor?
2026 yılı esnaf ve sanatkârlarımız açısından ekonomik anlamda oldukça zor geçti. 2027 yılına girerken mevcut ekonomik koşullar devam eder ve esnafımızı rahatlatacak yapısal düzenlemeler hayata geçirilmezse önümüzdeki yıl birçok işletmemiz için daha zorlu geçecek. Eskişehir'de yaklaşık 5 bin yiyecek-içecek işletmesi faaliyet gösteriyor. Bu işletmelerimiz yaklaşık 60-65 bin kişinin istihdamına katkı sağlıyor. Dolayısıyla yaşanan ekonomik sorun yalnızca lokantacının, kasabın veya kafecinin değil, çalışanlarımızın, üreticilerimizin, tedarikçilerimizin ve şehrimizin ekonomik geleceğinin sorunu. Bugün birçok esnaf yeni yatırım yapmayı, iş yerini büyütmeyi veya yeni personel istihdam etmeyi düşünmek yerine ay sonunda kirasını, çalışanının maaşını, elektrik ve doğalgaz faturasını nasıl ödeyeceğinin hesabını yapıyor. Biz esnafımızın kepenk kapattığı değil, yeni işletmeler açtığı; işçi çıkardığı değil, istihdam oluşturduğu bir 2027 yılı istiyoruz. Bugün esnafımızın kasasına para giriyor ancak kasasında kazanç kalmıyor. Ciro yapmakla para kazanmak artık aynı şey değil.
YİYECEK İÇECEK SEKTÖRÜNDEKİ YÜZDE 10 KDV YÜZDE 5'E DÜŞÜRÜLMELİ
Eskişehir’de lokantacı ve kasap esnafının bugün en büyük sorunu nedir?
Bugün yiyecek içecek sektörümüzün en önemli sorunlarından biri, ağırlaşan vergi yükü ve vergi adaletidir. Lokantacı, kafeci ve restoran işletmecisi esnafımız birçok temel gıda ürününü yüzde 1 KDV ile satın alıyor, ancak bu ürünleri hazırlayıp vatandaşımıza sunduğunda yüzde 10 KDV uyguluyor. Esnaf aslında kendisine ait olmayan, kazancı sayılmayan bir vergiyi devlet adına tahsil ediyor. Üstelik bunun yanında gelir vergisi ve diğer işletme maliyetleriyle mücadele ediyor. Bugün temel gıda ürünlerinin satışında yüzde 1 KDV uygulanırken, aynı gıdanın lokantada hazırlanıp servis edilmesi durumunda yüzde 10 KDV uygulanıyor. Elbette lokantacılık yalnızca gıda satışı değildir; hazırlık, pişirme, servis ve istihdam sağlayan bir hizmet sektörüdür. Ancak tam da bu nedenle sektörümüzün vergi yükünün yeniden değerlendirilmesini istiyoruz. Bizim yıllardır söylediğimiz çok açık bir söz var: “Az kazanandan az, çok kazanandan çok vergi alınmalı.” Çünkü vergi adaleti, herkesin aynı vergiyi ödemesi değil, herkesin ekonomik gücüne göre adil biçimde vergilendirilmesidir. Yiyecek içecek sektöründeki yüzde 10 KDV yüzde 5'e düşürülmeli ve küçük esnafımızın vergi yükü hafifletilmelidir. Biz vergiden kaçmak istemiyoruz. Vergimizi ödeyerek, istihdam sağlayarak ve ülkemize katkıda bulunarak ayakta kalmak istiyoruz.
HAMAMYOLU VE ÇARŞI MERKEZİNDE KİRALAR 1 MİLYON
Kira, elektrik, doğal gaz, personel ve ürün maliyetleri düşünüldüğünde esnafın kazancı ne durumda? Kapanan işletme sayısında artış var mı?
Özellikle Hamamyolu, çarşı merkezi ve işlek caddelerde çok yüksek kira bedelleriyle karşılaşıyoruz. Sahadan aldığımız bilgilere göre bazı işyerlerinde aylık 250 bin TL'den başlayıp 1 milyon TL'ye kadar ulaşan kira talepleri konuşuluyor. Aylık 250 bin TL kira, yılda 3 milyon TL demektir. Aylık 1 milyon TL kira ise yılda 12 milyon TL demektir. Daha personelinin maaşını, ürün maliyetini, vergisini ve diğer giderlerini karşılamadan bu kadar büyük bir yükün altına giriyor. Bu maliyetler ister istemez ürün fiyatlarına yansıyor. Biz gıda enflasyonunu konuşurken işyeri kiralarını görmezden gelemeyiz. Esnafımızın kazancının büyük bölümü kiraya gidiyorsa orada sağlıklı bir ticaretten söz edemeyiz. Biz mülk sahiplerimiz de kazansın, esnafımız da kazansın istiyoruz. Esnafımızın kepengi kapanırsa yalnızca bir dükkân değil, o şehrin ekonomisi ve bereketi de kaybeder.
2026'NIN İLK ALTI AYINDA 120 İŞLETME KAPANDI
Eskişehir Lokantacılar ve Kasaplar Esnaf Odası olarak bugün yaklaşık 1.650 üyemiz bulunuyor. Odamız bünyesinde lokantacı, kasap, kebapçı, pideci, pastacı ve yiyecek içecek sektörünün farklı meslek gruplarında faaliyet gösteren esnaf ve sanatkârlarımız yer alıyor. 2025 yılının ilk dokuz ayında Eskişehir'de 305 lokanta ve restoran işletmesi açılırken 149 işletme faaliyetini sonlandırmıştır. TESK verilerine göre ise 2025 yılı boyunca Eskişehir genelinde, bütün esnaf meslek gruplarında 3.895 işletme açılmış, 1.460 işletme kapanmıştır. 2026 yılının ilk altı ayında odamızın sektörüne ilişkin ortalama aylık 30 işletme açılışı ve 20 işletme kapanışı yaşandığını görüyoruz. Bu da altı ayda yaklaşık 180 açılış ve 120 kapanış anlamına geliyor. Kapanan her işletmenin arkasında da yılların emeği var.
FESTİVALLERE KARŞI DEĞİLİZ, YEREL ESNAFIN MAĞDUR EDİLMESİNE KARŞIYIZ
Eskişehir’de düzenlenen yöresel ürün festivalleri yerel esnafın tepkisini çekti. Bu organizasyonların esnafa etkisi nasıl oldu? Haksız rekabet oluşturduğunu düşünüyor musunuz?
Biz festivallere, konserlere ve kültürel etkinliklere karşı değiliz. Biz festival adı altında yerel esnafımızın mağdur edilmesine, haksız rekabete karşıyız. Biz Türkiye'nin dört bir yanında gastronomi festivallerine katılıyoruz. Birçok şehirde belediyelerin, valiliklerin, esnaf odalarının ve sivil toplum kuruluşlarının el ele vererek kendi şehirlerinin gastronomisini ve yerel esnafını nasıl desteklediğini görüyoruz. Başka şehirlerde esnafın desteklendiği bu organizasyonları gördükçe, Eskişehir gibi gastronomi potansiyeli yüksek bir şehirde aynı birlikteliği sağlayamamış olmaktan büyük üzüntü duyuyoruz.
SEKİZ ODA BİR ARAYA GELDİ, ANCAK DESTEK GÖREMEDİ
Biz çözüm için de adım attık. Eskişehir'de sekiz esnaf ve sanatkârlar odası bir araya gelerek belediyeye, yerel esnafımızın katılacağı bir festival düzenlemek için resmî başvuruda bulunduk. Ancak destek göremediğimiz gibi, başvurumuzun ardından ilgili alanın festival alanı olarak kullanımının kaldırıldığı yönünde tarafımıza yazılı bildirim yapıldı. Şimdi buradan soruyorum: Eskişehir'in kendi esnafı, kendi şehrinde festival düzenlemek istediğinde neden bu kadar zorlanıyor?
FESTİVAL ADI ALTINDA RANT MI OLUŞTURULUYOR?
Bu organizasyonlardan elde edilen ekonomik kazancın ne kadarı Eskişehir’de kalıyor?
Bizim burada muhatabımız organizasyon firmaları değildir. Bizim muhatabımız, bu alanları tahsis eden, bu organizasyonlara izin veren ve denetlemekle yükümlü kamu kurum ve kuruluşlarıdır. Konser düzenlemek için alınan izin, aynı zamanda yüzlerce kişiye yiyecek içecek satma hakkını da kapsıyor mu? Bu alanlarda kimler ticaret yapıyor? Toplanan paralar kimlerin hesabına gidiyor? Vergi yükümlülükleri yerine getiriliyor mu? Çünkü burada yalnızca bir festival meselesi yok. Burada kamuya ait alanların kullanımı, ticari kazanç, haksız rekabet ve olası rant ilişkileriyle ilgili ciddi soru işaretleri var. Şehir dışından gelen bir firma, birkaç gün boyunca Eskişehir'de ticaret yapıp kazancını başka bir şehre götürebilir. Bu tek başına hukuka aykırı değildir. Ancak yerel esnafımız bütün yıl vergi, kira, personel ve işletme giderleriyle mücadele ederken geçici satış yapanların aynı yükümlülüklere tabi olup olmadığı mutlaka denetlenmelidir. Bizim itirazımız şehir dışından birinin Eskişehir'e gelmesine değil; yerel esnafımızın dışarıda bırakıldığı, ticari imkânların hangi ölçütlerle dağıtıldığının bilinmediği uygulamalara. Buna rağmen eğer yerel esnafımızın başvuruları karşılıksız kalıyorsa, burada kamu yararı mı gözetiliyor, yoksa birilerine rant kapısı mı açılıyor diye sormak zorundayız.
KENDİ ŞEHRİMİZİN ESNAFI KENDİ ŞEHRİNDE GERİ PLANA İTİLİYOR
Çünkü o alanlar kimsenin şahsi mülkü değildir. Kamuya ait bir alanın kullanımında esas olan, birkaç kişinin kazancı değil, toplumun ve şehrin ortak yararı olmalıdır. Buradan ilgili belediyelerimize, Valiliğimizin yetkili birimlerine ve izin süreçlerinde görev alan bütün kamu kurumlarımıza çağrıda bulunuyorum: Gelin, bu yanlış uygulamalardan dönelim. Festival ve konser adı altında yapılan ticari faaliyetleri ilgili mevzuat çerçevesinde denetleyelim. Esnafımızın başvurularında da aynı ölçütleri uygulayalım. Ve Eskişehir'in gerçek gastronomi değerlerini, yerel esnafımızla birlikte tanıtalım. Biz kamu kurumlarımızla karşı karşıya gelmek istemiyoruz. Ancak kamu yararı yerine belirli kişilerin ticari menfaatlerinin öne çıktığı yönündeki kaygılarımızı da görmezden gelemeyiz. Festival biter, sahne sökülür, organizasyon gider; ama bu şehrin esnafı ertesi sabah yine kepengini açar. Bizim mücadelemiz o kepengin açık kalması içindir
KAYIT DIŞILIK AKŞAM BAŞLIYORSA, DENETİMLER DE AKŞAM YAPILMALI
Esnafın ayakta kalabilmesi için iktidarın ve yerel yönetimlerden hangi somut adımları bekliyorsunuz?
Bizim beklentimiz, adil rekabet ortamının sağlanması ve kayıt dışı ticaretle etkin bir şekilde mücadele edilmesidir. Bu konuyu daha önce Eskişehir Valimiz Sayın Dr. Erdinç Yılmaz'a da bizzat ilettik. Özellikle saat 17.00'den sonra, yani birçok kamu kurumunun mesaisi sona erdiğinde, bazı mahallelerimizde ruhsatsız ve denetimsiz seyyar gıda satışlarının yoğunlaştığını görüyoruz. Emek, 71 Evler, Çamlıca, Gündoğdu, Vadişehir ve Çankaya mahalleleri başta olmak üzere sahadan gelen şikâyetler var. Kayıt dışılık akşam başlıyorsa, devletimizin denetimleri de akşam yapılmalıdır. Bu meseleyi yalnızca belediye zabıtasının omuzlarına bırakarak çözemeyiz. Zabıta geliyor, tutanak tutuyor, idari ceza uyguluyor. Ancak uygulanan ceza elde edilen kazancın yanında düşük kalıyorsa, aynı kişi ertesi akşam başka bir sokakta yeniden satışa başlayabiliyor.
DÜRÜST ESNAFIN EMEĞİ CEZALANDIRILIYOR
Bir tarafta bütün sorumluluklarını yerine getiren işletmelerimiz ayakta kalma mücadelesi verirken, diğer tarafta kurallara uymadan kazanç sağlandığı yönündeki şikâyetlerin sonuçsuz kalması esnafımızın adalet duygusunu zedeliyor. Eskişehir Valiliğimizin koordinasyonunda, kayıt dışı gıda ticaretiyle mücadele için kurumlar arası ortak bir denetim mekanizması kurulmalı. Bu mekanizmada vergi dairesi, İl Emniyet Müdürlüğü, belediyelerimizin zabıta ve ruhsat birimleri, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, SGK ve ilgili diğer kamu kurumları birlikte hareket etmeli. Bizim amacımız kimsenin ekmeğine engel olmak değil. Herkes çalışsın, üretsin, kazansın. Ama kayıt dışılığa göz yummak, dürüst esnafımızın emeğini cezalandırmak oluyor.
ESNAFIN FİNANSMANA ERİŞİMİ KOLAYLAŞTIRILMALI
Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatiflerimiz, zor ekonomik şartlarda esnafımızın en önemli finansman kaynaklarından biridir. Ancak mevcut kredi limitlerinin ve kullandırım şartlarının günümüz ekonomik koşullarına göre yeniden değerlendirilmesini istiyoruz. 2026 yılı itibarıyla Hazine destekli esnaf kredilerinde yıllık faiz oranı yüzde 20'ye indirilmiştir. İşletme kredilerinde üst limit 1 milyon 500 bin TL, vade ise 48 aya kadar olup 1, 3 ve 6 aylık ödeme seçenekleri bulunmaktadır. Ancak bugün bir lokantanın mutfak ekipmanını yenilemek, bir kasabın soğuk hava sistemini kurmak veya işletme sermayesini karşılamak çok ciddi maliyetler gerektiriyor. Bu nedenle 1 milyon 500 bin liralık işletme kredisi limitinin piyasa şartlarına göre artırılmasını talep ediyoruz. Eskişehir'e gönderilen plasmanın esnafımızın talebini karşılayacak düzeyde olmasını istiyoruz.
ESNAF KREDİ KULLANDIĞI GÜN İMZALADIĞI FAİZ ORANINA GÜVENEBİLMELİ
Bir diğer önemli talebimiz de kredi faizlerinin sabitlenmesidir. Esnafımız kredi kullandığı gün hangi faiz oranıyla, hangi ödeme planına imza attıysa borcunu o şartlarla ödeyebilmelidir. Sonradan alınan kararlarla mevcut kredilerin faizlerinin geriye dönük olarak artırılmasını istemiyoruz. Esnafımız önünü görebilmeli, ödeme planına güvenebilmelidir. Buradan Ticaret Bakanlığımıza, Hazine ve Maliye Bakanlığımıza, Halkbank'a ve TESKOMB'a çağrıda bulunuyorum: Eskişehir'e ayrılan plasmanı artıralım, kredi limitlerini güncelleyelim, kullandırım sürelerini kısaltalım ve mevcut kredilerde faiz güvencesini sağlayalım.





