Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Eskişehir Şube Başkanı Türkiye’de tarımsal üretim iyi seviyede yapılmasına rağmen gıda enflasyonun yüksek olmasını değerlendirdi. Hasat döneminde bile sebze ve meyvenin pahalı olduğunu aktaran Güder, Kış döneminde söz konusu fiyatların çok daha fazla olacağını belirtti.
Tarımda güçlü, gıdada pahalı
Güder, “Ülkemiz aslında bir tarım ülkesi ve tarımsal hasıla bakımından biz Avrupa'da birinci sıradayız ve dünyada da yedinci sıradayız. Fakat gıda enflasyonuna geldiğinde biz maalesef ki Avrupa'da bu enflasyonda birinci sırada ve dünyada da ilk 10 ülke arasında yedinci sıralardayız. Bu çok acı. Neden? Çünkü orada ters bir orantı var. Bakıldığında Ağustos'un ilk aylarında TÜİK, yani Türkiye İstatistik Kurumu Temmuz ayı enflasyon verilerini açıkladı. Buna göre tüketici fiyat endeksi aylık yüzde 1,78 artarken, yıllık olarak artış yüzde 31,75 oldu. Bunu gıda enflasyonu olarak değerlendirdiğimizde aylık yüzde 1,61 artıyor ama yıllık yüzde 37,53 seviyesine geliyor. Yani biz şunu buradan çıkarabiliriz. Ülkemizde şu anda hasat, harman zamanı iken biz sebzeyi, meyveyi bu rakamlara yiyorsak kim bilir kışın biz bu enflasyonun verdiği yüzde 37,53 ile kim bilir ne kadara evimize sebze, meyve alabileceğiz, yiyebileceğiz? Şimdi buradan hareketle bu durum Türkiye'nin tarımda sahip olduğu potansiyeli ve değerini yeterince ve doğru kullanamadığını sonucunu bize gösteriyor” sözlerini kaydetti.
“Üretici değil ne yazık ki tüccar destekleniyor”
Hububat alım fiyatlarının çiftçinin maliyetinin altında kaldığını ifade eden Güder, taban fiyatı belirlenirken bütçe payı, refah payı ve enflasyon payının hesaplanması gerektiğini dile getirdi. Güder, “2026'da Toprak Mahsulleri Ofisi makarnalık ve ekmeklik buğdayda ve arpada taban fiyatları açıkladı. Makarnalık ekmeklik buğdayda 16,5 lira arpada 12,75 lira olarak açıkladı ve bu rakamlar sadece 2026 için değil, aslında uzun yıllardan beri hep düşük açıklanıyor. Neye göre? Çiftçinin maliyetlerine göre, girdi maliyetlerine göre. Çünkü çiftçimiz topraktan başlayarak onun tohum masrafı, enerji, mazot, ilaç, lojistik, işçi gideri… Tarla bir de kiraysa kira bedeli gibi pek çok girdi maliyetleri her geçen yıl çok yüksek oranda artarken hububatta bu rakamlar çok düşük açıklandı. Bunlara aslında bütçe payı, refah payı ve enflasyon payının da konularak açıklanması gerekiyor ve bu açıklanırken çiftçinin bir sonraki yıl sahada kalıp üretim yapmasını sağlayacak şekilde bir rakamla açıklanması gerekiyor ve maalesef ki ödemeler kısmında da 20-21 güne düşürmüş olsa da Toprak Mahsulleri Ofisi ödemeler nispeten düzenli yapılsa da burada çiftçi sahadan kaçıyor ve burada üretici değil ne yazık ki tüccar destekleniyor” ifadelerini kullandı.
“Çiftçiyi sahada tutacak çözümler bulunmalı”
Çiftçiden ürünlerini açıklanan fiyatın altında tüccara vermek durumda kaldıklarına dair duyumlar aldıklarını aktaran Güder, maliyet hesaplarının bölgesel olarak yapılması gerektiğini söyledi Güder, “Taban fiyatlar açıklanırken bu maliyet hesaplarının hepsinin yapılması ve bölgesel yapılması önemli. Çünkü her bölgenin, nasıl 25 tane havza var Türkiye'de su havzası, her bölgenin de bazen maliyet giderleri farklı olabiliyor. Biz Ziraat Mühendisleri Odası olarak Toprak Mahsulleri Ofisi fiyatları açıklamadan önce bizim genel başkanımız Murat Kapıkıran belli bir tonajın üzerinde hububat ekimi yapılan yerlerde bizlere görev verdi. Dedi ki "Bulunduğunuz bölgede taban fiyat ne kadar olmalı? İşçi gideri, mazot gideri, tarla kirası, amortisman bunları düşünerek hesaplayın” biz de Eskişehir Ziraat Mühendisleri Odası olarak açıkladık, gönderdik. Buna göre Toprak Mahsulü açıkladığı bu fiyatlar da çok düşük. O yüzden havza bazlı olarak bunun değerlendirilmesinde, maliyet hesabı yapılmasında hububatta da fayda var ve çiftçinin sahada kalması için bir önceki yıldan, 2026 için konuşuyorum, şu an 2026 belli, aldılar, 2027'nin de o maliyetlere göre taban fiyatları açıklaması ve çiftçiyi sahada tutacak çözümler bulması lazım. Burada da kamunun, özel sektörün, bizim gibi meslek odalarının, ziraat odalarının hep birlikte bu taban fiyatları oluştururken bir komite mi oluşturulur artık? Nasıl olur? Fikirlerimizin alınması, çiftçinin hayrına olacak işler yapılması açısından önemli. Yoksa çiftçi her geçen gün eriyor” şeklinde konuştu.
