Eskişehir’de binlerce yaşlı hayatta kalma mücadelesi veriyor

Türkiye’de demografik yapı hızla değişirken, yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payı her geçen yıl artıyor. Doğurganlık oranlarının düşmesi ve yaşam süresinin uzaması, yaşlılık dönemine ilişkin bakım ihtiyacını da büyütüyor. Emeklilik gelirlerinin reel olarak gerilediği bir dönemde, yaşlı bireylerin bakım hizmetlerine erişimi giderek daha derin bir sosyal sorun haline geliyor.

Eskişehir Strateji Geliştirme Ofisi (ESGO) tarafından hazırlanan çalışma, bu sorunu Eskişehir özelinde ele alarak, özellikle en düşük emekli maaşı alan yaşlı bireylerin kurumsal bakım hizmetlerine fiilen ulaşıp ulaşamadığını mercek altına alıyor.

36–37 Bin Yaşlı, 20 Bin Tl Maaşla Hayatta Kalma Mücadelesi Veriyor

Raporda, 2026 yılı için en düşük emekli maaşının 20.000 TL olduğu vurgulanarak, “TÜİK verilerine göre Eskişehir’de 65 yaş ve üzeri nüfus 121.047 kişi. Türkiye genelinde emeklilerin yaklaşık üçte birinin en düşük maaşı aldığı bilgisi esas alındığında, Eskişehir’de yaklaşık 36–37 bin yaşlının bu gelir grubunda yer aldığı tahmin ediliyor. Bu grup, yaşlı bakım hizmetlerine erişim açısından en kırılgan kesimi oluşturuyor” denildi.

Özel Huzurevleri Düşük Gelirli Yaşlılar İçin Erişilemez

2026 yılı fiyatları dikkate alındığında, özel huzurevleri düşük gelirli emekliler için neredeyse tamamen erişilemez durumda. Resmî taban ücret 20.250 TL ile en düşük emekli maaşının üzerine çıkarken, tavan ücret 106.616 TL’ye kadar ulaşıyor.

Devlet Merkezlerinin Sayısı Oldukça Yetersiz

Eskişehir’de devlete bağlı Fethi Yılmaz Sezer Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi, kamusal sübvansiyon sayesinde en düşük emekli maaşı alan yaşlılar için en erişilebilir modeli sunuyor. Aylık ücretler 8.274 TL ile 15.196 TL arasında değişiyor. Ancak bu merkezlerin en büyük sorunu kapasite yetersizliği. Devlete bağlı tüm merkezlerde barındırılabilen yaşlı sayısı 600–800 kişi ile sınırlı.

Odunpazarı Belediyesi’ne ait Lütfü Yüksel Yaşlı Bakım Merkezi'nde aylık ücretler 18.000 TL’den başlarken, bakım ihtiyacı arttıkça ve özel oda tercih edildiğinde maliyet artıyor.

Kamusal Kapasite En Fazla 935 Kişi

Eskişehir’de devlet ve belediye eliyle sunulan toplam kamusal yaşlı bakım kapasitesi yaklaşık 735–935 kişi arasında değişiyor. Düşük gelirli yaşlıların yalnızca %2–3’ü, toplam yaşlı nüfusun ise %1’inden azı kamusal nitelikli kurumsal bakım hizmetlerinden yararlanabiliyor.

Politika Önerileri

Rapor, yaşlı bakım hizmetlerine ilişkin şu politika önerilerini öne çıkarıyor:

• En düşük emekli maaşı alan yaşlılar için kademeli bakım destek ödeneği oluşturulması.
• Devlet ve belediyelere ait bakım merkezlerinin sayısının artırılması.
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın, yaşlı bakım hizmeti veren belediyelere ödenek sağlaması.
• Özel huzurevlerinde taban fiyat uygulamasının etkin biçimde denetlenmesi. Düşük gelirli yaşlılar için kontenjan ayıran özel işletmelere teşvik verilmesi.
• Evde ve gündüzlü bakım modellerinin yaygınlaştırılması.

ESGO’nun çalışması, 2026 itibarıyla yaşlı bakım hizmetlerinin en düşük emekli maaşı alan yurttaşlar için ciddi bir erişim krizi barındırdığını ortaya koyuyor.