Dünyamız ve konuşulan diller üzerine...

*Fransız Ginesi'nde konuşulan Taki dilinde toplam 340 sözcük vardır.
*Aynı zamanda İspanya'nın yerel dillerinden biri olan Bask ülkesinin anadilinin en önemli özelliği dilbilimsel açıdan yeryüzünde var olan hiçbir dille ilintilendirilememesidir.
*Günümüzde ve anlamına gelen '&' işareti bir zamanlar İngiliz alfabesinin bir harfiydi.
*Dünyadaki birçok dilde aynı anlama gelen 'gaz' sözcüğü kimyacı J.B. van Helmont tarafından 'belli bir biçimi, düzeni olmayan' anlamına olan 'kaos' sözcüğünden türetilerek uydurulmuştur.
* 'Robot' sözcüğü ilk kez 1920 yılında Çek oyun yazarı Karel Capek'in R.U.R. adlı oyununda kullanılmıştır
* Sinderalla'nın ünlü can ayakkabıları aslında yalnızca bir çeviri hatasıdır. Masalın sözlü kültürden yazılı kültüre geçirilmesi sırasında 'verre' (kürk) sözcüğü yanlış anlaşılmış ve 'vaire' (cam) olarak yazılmıştır. Telaffuz olarak birbirine çok benzeyen bu iki sözcük böylece bir çeviri hatasına yol açmış ve yıllardır Sinderella'nın aslında kürkten yapılma ayakkabılarının camdan olduğu sanılmıştır.
* İngilizce'den Türkçe'ye de geçmiş olan ve 'kende adına, serbest çalışmak' anlamına gelen 'freelance' sözcüğü Ivan Hoe romanının yazarı Sir Walter Scott tarafından bulunmuştur. Sözcüğün asıl anlamı 'free lance' (serbest mızrak) demektir ki, en yüksek parayı veren orduya hizmet eden paralı İngiliz askerlerini tanımlamak için uydurulmuştur.
* Günümüzde de Japon imparatorunun sanlarından biri olarak kullanılan 'mikado' sözcüğü aslında imparatorun kendisini değil, sarayının kapısını simgeler. Geleneksel Japon yaşamında direkt olarak imparatordan söz etmek uygunsuz kabul edildiği için, ondan değil, sarayının kapısından söz ederdi ki, bu da yeterliydi.
*Dilbilimcilere göre kurulması en zor olan cümleler, düz olarak da ters olarak da aynı okunan cümleler olan palindrom cümlelerdir:
- Ey Edip, Adana'da pide ye.
- He lived as a devil, eh? (O şeytan olarak yaşadı, değil mi)
- A man, a plan, a canal: Panama. (Bir adam, bir plan, bir kanal: Panama)
* Türkçe'de de kullanılan sabotaj sözcüğü Fransızcada bir tür terlik anlamına gelen sabot (sabo) sözcüğünden türemedir. Sanayi devrimi sırasında, elektrikle çalışan değirmenler Fransa'ya ilk geldiği zaman işlerinden olan köylüler bu değirmenleri kırmak için tahta terliklerini fırlatmışlar ve yaptıklarına da sabotaj denmiştir.
* 'Başarısızlık' anlamında Türkçe'de de kullanılan fiyasko sözcüğü Venedik cam işçiliğinden kalmadır. O dönemlerde cam şişe üfleyen bir usta eğer başarılı olmazsa yaptığı şişe ince cam işi değil de, adi sofra şişesi olarak kullanılırdı ve bu sofra şişelerine de İtalyanca 'fiasco' (fiyasko) denirdi.
* Bir rakamının ardında yüz tane sıfır eklenmesiyle elde edilen googol sayısının adı ünlü Amerikalı matematikçi Edward Kasner'ın dokuz yaşındaki yeğeni tarafından konulmuştur. Bu çocukça adı duyan Kasner bunu meslektaşlarına da önermiş ve isim akademik çevrelerde kabul görmüştür.
* Eski Romalı lejyonerlerin maaşları tuzla ödenirdi. 'Tuz parası' denilen bu adın Latincesi olan salarium'dan türeme 'salary' sözcüğü bugünkü İngilizce de 'maaş' anlamında kullanılmaktadır.
* Noktalama kuralları baskı tekniklerinin gelişmeye başladığı on beşinci yüzyıla kadar ortaya çıkmamıştır. O zamandan önceki tüm yazmalarda yazılar 'böylebitişikyazılırdı'
* Bugün dünyada yaklaşık 1500 dil konuşulmaktadır, ancak bunların otuzunu 10 milyondan fazla insan kullanmaktadır.

Önceki ve Sonraki Yazılar
AKTÜEL Arşivi