Eskişehir’de 2010 yılında raylı sistem araçlarının test ve sertifikasyonunun Türkiye’de yapılması amacıyla başlatılan Ulusal Raylı Sistemler Test ve Araştırma Merkezi (URAYSİM) Projesi’nde, uzun süren durgunluğun ardından çalışmalar yeniden hız kazandı. Alpu’daki yerleşkede bakım ve onarım işleri ihaleye çıkarılırken, teknik personel alımları da başladı. Merkezde ekipman testlerinin Şubat 2027’de başlatılması planlanıyor.
16 yıl sonra yeniden hareketlilik
Türkiye’nin demiryolu teknolojilerinde dışa bağımlılığının azaltılması ve Eskişehir’in raylı sistemler alanındaki birikiminin uluslararası ölçekte değerlendirilmesi amacıyla hayata geçirilen URAYSİM’de yeni bir döneme giriliyor. Yaklaşık 16 yıllık süreçte mali sorunlar, kamulaştırma tartışmaları ve hukuki süreçler nedeniyle durma noktasına gelen projede çalışmaların etaplar halinde yürütülmesi öngörülüyor. Bu kapsamda yerleşkenin ihtiyaçları için yeni ihaleler gerçekleştirilirken, merkezin faaliyet geçmesine yönelik insan kaynağının oluşturulması amacıyla teknik personel alımlarına da başlandı.
Ekipman testleri Şubat’ta başlayacak
Yüksek hızlı trenlerden lokomotiflere, vagonlardan metro ve tramvaylara kadar farklı raylı sistem araçlarının uluslararası standartlarda test ve belgelendirme işlemlerinin yapılması planlanan merkezde, altyapının aşamalı olarak faaliyete geçirilmesi hedefleniyor. Çalışmaların planladığı şekilde ilerlemesi halinde URAYSİM’de ekipman testlerinin Şubat 2027’de başlaması öngörülüyor. Merkezin tam kapasiteyle devreye alınmasıyla Türkiye’de geliştirilen ve üretilen raylı sistem araçlarının test ve sertifikasyon süreçlerinin önemli bölümünün yurt içinde gerçekleştirilmesi amaçlanıyor.
Yerleşke için yeni ihaleye çıkılıyor
URAYSİM’in Alpu’daki yerleşkesinde mekanik, elektrik ve inşaat alanlarında gerçekleştirilecek bakım ve onarım çalışmaları için ihale süreci başlatıldı. Açık ihale usulüyle gerçekleştirilecek ihale, 10 Eylül’de Alpu’daki yerleşkede yapılacak. İhale kapsamında tesislerin test faaliyetlerine hazırlanması amacıyla mevcut altyapıda gerekli bakım ve onarım çalışmaları gerçekleştirilecek.
Projenin temeli 2010’da atıldı
URAYSİM’in yaklaşık 16 yıllık geçmişi ise birçok farklı aşamadan geçti. Türkiye’de raylı sistem araçlarının test ve sertifikasyon işlemlerinin yapılabilmesi amacıyla 2010 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla Anadolu Üniversitesi tarafından hazırlanan URAYSİM Projesi, Devlet Planlama Teşkilatına sunuldu. Proje 2012 yılında resmi olarak yatırım programına alınırken, Alpu Belediyesi tarafından merkezin kurulması amacıyla yaklaşık 700 dönümlük arazi tahsis edildi. URAYSİM, 2014 yılında ise mali sorunlarla karşı karşıya kaldı. Anadolu Üniversitesinin proje için ayırdığı kaynağın Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansına aktarılması nedeniyle çalışmaların ilerleyişi durdu.
İdari binalar yapıldı, proje tamamlanamadı
Kalkınma Bakanlığının projeyi 2016 yılında yatırım programına almasının ardından URAYSİM’in idari binalar için ihaleye çıkıldı ve inşaat çalışmalarına başlandı. Yerleşkedeki idari yapılar tamamlanmasına rağmen projenin test altyapısı aynı dönemde hayata geçirilemedi. Uzun süre kullanılmayan binaların yıpranması ve yatırımın işlevsel hale getirilememesi de ilerleyen yıllarda kamuoyunda eleştirilere neden oldu. Projenin test hatlarına ilişkin planlamalar ise yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi.
100 kilometrelik test hattı yargıya taşındı
URAYSİM kapsamında Alpu’da yaklaşık 100 kilometrelik test hattı oluşturulması planlandı. Hat için alınan kamulaştırma kararına, tarım arazilerine zarar vereceği gerekçesiyle Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ve Alpu Belediyesi tarafından dava açıldı. 2022 yılında mahkemenin yürütmeyi durdurma kararı vermesiyle kamulaştırma süreci durdu. Böylece projenin test hatlarının oluşturulmasına ilişkin süreç de hukuki bir aşamaya taşındı.
2023’te tüzel kişilik kazandı
URAYSİM’in kurumsal yapısında önemli değişiklik ise 2023 yılında gerçekleştirildi. Projeye tüzel kişilik kazandırılarak yönetim kurulu oluşturuldu. Yönetim Kurulu’nda TÜBİTAK, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, TCDD, Anadolu Raylı Ulaşım Sistemleri Kümelenmesi, Bozankaya A.Ş. ve Kardemir Çelik Sanayi A.Ş. yer alıyor. Kurumsal yapılanmanın oluşturulmasına rağmen URAYSİM’in faaliyete geçirilmesine ilişkin süreç beklenen hızda ilerlemedi ve proje bir süre daha sessizliğini korudu.
URAYSİM test sürecine hazırlanıyor
İlk adımın atıldığı 2010 yılından bu yana yatırım programları, kaynak sorunları, inşaat çalışmaları, kamulaştırma tartışmaları ve hukuki süreçlerden geçen URAYSİM’de, yeniden saha hareketliliği başladı. Yerleşkedeki bakım ve onarım işlerinin ihaleye çıkarılması, teknik personel alımlarına başlanılması ve ekipman testleri için takvim belirlenmesi, projenin faaliyete geçirilmesine yönelik yeni dönemin ilk adımlarını oluşturuluyor. Çalışmaların planlandığı şekilde tamamlanması halinde Şubat 2027’de başlaması öngörülen ekipman testleri, 16 yıllık URAYSİM Projesi’nin araştırma ve yatırım aşamasından fiili test sürecine geçişinde önemli bir eşik olacak.
