Başarılı Küçük İşletmelerin Sırrı Ne?

 


ülkemizde başarılı olan KOBİ’lerin –buna daha büyük olanlarını da ekleyebiliriz– patron ve yöneticilerine sıklıkla yöneltilen soruların başında başarılı olmalarını sağlayan nedenler gelir. Bu konuda yapılan araştırmalar KOBİ’lerin başarılarının arkasında uzun uğraş ve çabalar olduğunu gösteriyor.


 


Başarılı patronlar başarı öykülerini genelde dürüstlüğe ve yoğun çalışmaya bağlarlar. Bu noktada; firma patronlarıyla işletmelere dışarıdan bakanların görüşleri arasında bir çakışma olduğunu görüyoruz. Bu arada; son yıllarda başarısını siyasetin kaldıraçlamasına ‘borçlu’ olan bazı örnekleri de unutmamak lazım.


 


Başarılı KOBİ’lerin bir diğer özelliği, işletmelerini ilk kurdukları aşamada banka kredisi kullanmamalarıdır. Genel olarak ilk yatırımlar, bireysel sermaye veya ailenin kaynakları kullanılarak yapılmış. Kredi kullanılmamasının nedenleri arasında bankalara karşı güvensizlik, ülkede sıklıkla tekrarlanan krizler, girdi maliyetlerindeki belirsizlikler, yüksek faiz oranları ile kısa vadeli borçlanmaya zorlama etkili olmuş.


 


Gelişmiş ülkelerde kredi kullanımı ile sınai büyümenin paralel gitmesine karşın, bizim KOBİ’lerimiz riski düşük düzeyde tutmak için işe küçük ölçekli ve öz sermayeye dayalı olarak başlamayı tercih etmişler; fakat aynı nedenlerin olumsuz bir sonucu olarak yüksek maliyetleri yüklenmek zorunda kalmışlar. Genelde KOBİ başarısızlığının nedenlerinden birinin yetersiz işletme sermayesi olduğunu burada eklemiş olalım.


 


Başarılı KOBİ’lerin pek çoğunda görünen bir diğer özellik, işe başlarken girişimcilerin sektörü ve ilgili piyasayı iyi tanımalarıdır. Konunun detaylarına bakıldığında; bu KOBİ’lerin müşteri talep ve beklentilerini, pazarda var olan rakiplerin özelliklerini ve mevcut ürün ve hizmetlerin niteliklerini iyi bildikleri anlaşılıyor.


 


ülkemizde üniversite sayısının artması ve ‘diploma almanın kolaylaşması’ ile birlikte ilkokul,  ortaokul, lise düzeyinde eğitim almış girişimcilerin hızla üniversite eğitimlilerle yer değiştirmeye başladı.. Lise ve öncesi eğitimli kurucuların başarılarında yüksek girişimcilik özelliklerinin etkili olduğu ortaya çıkıyor. Diğer yandan ortaokul ve lise katmanında meslek okulu çıkışlı girişimcilerin kamu kurumlarında edindikleri iş deneyimini daha sonraki dönemde kendi işlerine taşıdıkları gözleniyor.


 


Birden fazla girişimci ortağın bulunduğu başarı öykülerinde dikkati çeken noktalardan birisi teknik işlerle satış ve pazarlamanın farklı ortaklar tarafından işbölümü halinde yürütülmesidir. Böylece farklı yetkinlikler başarılı biçimde yaşama geçirilmiş.


 


KOBİ’lerin daha büyük işletmelere göre üstünlüğü esnek, çevik ve yenilikçi olabilmeleridir. Anadolu’nun başarılı işletmelerinde de bu niteliğin mevcudiyeti gözleniyor. Giderek daha fazla KOBİ’nin teknoloji, yapılanma ve pazarlama alanlarında inovasyon, ür-ge ve kısmen ar–ge kapasitelerinin geliştiği açıkça görülüyor.


 


Bitirmeden önce; başarılı KOBİ’lerin farklı yol ve nedenlerle de olsa bunu dört farklı yolda elde ettiklerini kavrıyoruz. Bunları 1- genelde iç pazarda olmak üzere rekabet üstünlüğü, 2- büyük ölçekli şirketlerin güven veren ve süreklilik sağlayan tedarikçilik, 3- ‘bir şekilde fark edilen’ bir niş pazarda ithal ikamesi sağlanması ve 4- ‘rakipler tarafından fark edilmemiş’ yeni niş pazarlar yaratılması, pazar boşluklarının fark edilmesi olarak sıralayabilirim.


 


Dünyada KOBİ’ler üzerine yapılmış pek çok çalışma var. Türkiye’de yapılmış akademik çalışma sayısı da hızla artmaya başladı. Ama bu genel tespitlerin yapılması sorunların çözümü için yeterli olmuyor. Bu alanda uygulamalı çalışmalara ihtiyaç var.


 

Önceki ve Sonraki Yazılar
Gürcan Banger Arşivi