Bazı tarihler vardır; takvim yapraklarında yazandan çok daha fazlasını ifade eder. 10 Kasım, Türkiye için böyle bir tarihtir. Her yıl aynı gün, aynı saatte, aynı sessizlikte buluşuruz. Saat dokuzu beş geçe sirenler çaldığında sadece bir insanın aramızdan ayrılışını hatırlamayız. Bir milletin yeniden doğuşuna öncülük etmiş, ülkesinin kaderini değiştirmiş ve gelecek kuşaklara büyük bir sorumluluk bırakmış Mustafa Kemal Atatürk’ü düşünürüz.

Fakat Atatürk’ü anlamak, onu sadece geçmişin sayfalarında aramakla mümkün değildir. Onu, bugün yaşadığımız Türkiye’nin kuruluşunda, toplumsal yaşamımızdaki değişimlerde, sahip olduğumuz haklarda ve geleceğe ilişkin beklentilerimizde görmek gerekir.

Atatürk, olağanüstü güçlüklerin yaşandığı bir dönemde ortaya çıktı. Savaşlarla yıpranmış, ekonomik kaynakları tükenmiş, toprakları işgal edilmiş ve geleceğine ilişkin umudunu büyük ölçüde kaybetmiş bir ülkenin insanlarına yeniden inanmayı öğretti. Bu inancı örgütlü bir mücadeleye dönüştürdü. Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasıyla sadece bağımsızlığı güvence altına almadı; bir milletin kendi iradesiyle tarih yazabileceğini de gösterdi.

Ancak onun asıl büyük eseri, savaş meydanlarında kazanılan zaferleri toplumsal ve kurumsal dönüşümlerle tamamlamasıydı. Cumhuriyet’i kurarak yönetme hakkını millete verdi. Hukuk sistemini yenileyerek çağdaş yurttaşlık anlayışının temellerini attı. Eğitimde gerçekleştirdiği reformlarla aklın ve bilginin önünü açtı. Kadınların eğitimden siyasete, çalışma yaşamından toplumsal kararlara kadar her alanda daha güçlü biçimde yer alabilmesi için önemli adımlar attı. Ekonomide üretimi, sanayileşmeyi ve ulusal kalkınmayı öncelikli hedefler arasına koydu.

Atatürk’ün yaptığı yeniliklerin ortak bir amacı vardı: İnsanını özgürleştiren, kendine güvenen, bilgiyle güçlenen ve kendi geleceğini belirleyebilen bir toplum yaratmak… O, vatandaşlarını devletin karşısında edilgen bireyler olarak değil, ülkenin gerçek sahipleri ve geleceğin kurucuları olarak görmek istedi.

Atatürk’ün önemli özelliklerinden biri de değişimi bir zorunluluk olarak değil, sürekli bir gelişme süreci olarak değerlendirmesiydi. Geçmişin başarılarıyla yetinmedi. Türkiye’nin çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmasını değil, o düzeyi aşmasını hedefledi. Bilimi, sanatı, kültürü ve teknolojiyi bir ülkenin gelişmesinin vazgeçilmez unsurları olarak gördü. Onun düşünce dünyasında ilerlemenin son noktası yoktu.

“10 Kasım Atatürk’ü Anma Günü ve Atatürk Haftası”, bu yönüyle sadece bir hatırlama ve saygı dönemi değildir. Aynı zamanda kendimizle, toplumumuzla ve ülkemizin geleceğiyle hesaplaşma zamanıdır.

Atatürk’ün mirasına sahip çıkmak istiyorsak, onun adına yapılan alışılmış törenlerin ötesine geçmeliyiz. Çocuklarımızın nitelikli eğitim almasını, gençlerimizin hayallerini gerçekleştirebileceği bir ülkede yaşamasını, kadınların eşit hak ve fırsatlardan yararlanmasını, hukukun güvence altında olmasını, bilimin ve özgür düşüncenin gelişmesini sağlamalıyız. Üretmeli, araştırmalı, eleştirmeli ve daha iyisini gerçekleştirmek için çaba göstermeliyiz. Çünkü Atatürk’ün bize bıraktığı en büyük miras, tamamlanmış bir başarı öyküsü değil; sürekli geliştirilmesi gereken bir Cumhuriyet idealidir.

10 Kasım’da duyduğumuz özlem, geçmişe duyulan bir özlem olarak kalmamalıdır. Bu özlem, geleceğe yönelik bir sorumluluğa dönüşmelidir. Atatürk’ü anmak, onun fotoğrafına bakarken duygulanmak kadar, onun hayalini kurduğu Türkiye’yi gerçekleştirmek için çalışmaktır. Onu anlamak, düşüncelerini sorgulamadan tekrarlamak değil, aklın ve bilimin ışığında yeniden yorumlamaktır.

10 Kasım’da saygıyla eğiliyoruz. Ancak başımızı kaldırdığımızda önümüzde onun işaret ettiği büyük bir hedef duruyor: Daha özgür, daha adil, daha bilgili, daha üretken, daha yaratıcı ve daha güçlü bir Türkiye… Atatürk’ün bedeni aramızda değil; fakat düşünceleri, eserleri ve Cumhuriyet’i, bu ülkenin geleceğine inanan herkes için yaşamaya devam ediyor.