Mustafa Kemal Atatürk’ün bağımsızlık anlayışı, sadece bir ülkenin sınırlarını korumaktan ibaret değildi. Ona göre; siyasal bağımsızlık, ekonomik bağımsızlıkla desteklenmediği sürece eksik kalmaya mahkûmdu.
Bu düşünce, bugün Türkiye’nin karşı karşıya bulunduğu ekonomik ve toplumsal sorunları değerlendirirken yeniden üzerinde durmamız gereken temel bir ilkedir.
Bir ülkenin bayrağı, sınırları ve siyasal kurumları olabilir. Ancak o ülke üretim kapasitesini geliştiremiyor, teknoloji üretemiyor, temel ihtiyaçlarında dışa bağımlılığını azaltamıyor ve yurttaşlarına insanca yaşam koşulları sağlayamıyorsa bağımsızlığının ekonomik boyutunu yeterince güçlendirememiş demektir.
Atatürk’ün ekonomik kalkınma yaklaşımında üretim, sanayileşme, tarımın geliştirilmesi ve ulusal kaynakların değerlendirilmesi önemli yer tutuyordu.
Cumhuriyet’in ilk yıllarında gerçekleştirilen sanayi yatırımları, demiryolu politikaları, bankacılık girişimleri ve tarımsal kalkınma hamleleri, ekonomik bağımsızlık hedefinin somut adımlarıydı.
Bugün bu yaklaşımı geçmişin ekonomik modellerini aynen uygulamak biçiminde anlamamalıyız. Değişen dünya ekonomisi, yeni teknolojiler ve küresel üretim ilişkileri, farklı araçlar ve politikalar gerektiriyor.
Ancak temel ilke değişmiyor. Türkiye kendi üretim kapasitesini geliştirmeli, yüksek katma değerli ürünler ortaya koymalı ve ekonomik kararlarını uzun vadeli ulusal çıkarları doğrultusunda alabilmelidir.
Bunun için öncelikle üretim ekonomisini güçlendirmeliyiz.
Sanayide teknolojik dönüşüm, tarımda verimlilik, enerji alanında yerli ve yenilenebilir kaynakların geliştirilmesi, dijital ekonomide rekabet gücünün artırılması ve araştırma-geliştirme yatırımlarının yaygınlaştırılması temel öncelikler olmalıdır.
Ancak ekonomik kalkınmanın sadece büyüme rakamlarıyla ölçülmesi yeterli değildir.
Bir ülkenin gerçek gelişmişliği, yarattığı refahı toplumun farklı kesimlerine ne ölçüde yayabildiğiyle de ilgilidir.
Gelir dağılımındaki adaletsizlik, gençlerin gelecek kaygısı, kadınların ekonomik hayata katılımındaki engeller, çocuk yoksulluğu ve bölgesel gelişmişlik farklılıkları, Türkiye’nin çözmesi gereken önemli sorunlardır.
Atatürk’ün Cumhuriyet anlayışında yurttaşlık, eşitlik ve toplumsal ilerleme düşüncesi önemli bir yer tutar. Bu nedenle Cumhuriyet’in ekonomik başarısı, sadece belirli kesimlerin zenginleşmesiyle değerlendirilemez.
Her çocuğun nitelikli eğitime ulaşabildiği, her gencin yeteneklerine göre çalışma ve üretme fırsatı bulabildiği, kadınların ekonomik ve toplumsal hayatta eşit koşullara sahip olduğu bir Türkiye hedeflenmelidir.
Sosyal devlet anlayışı, ekonomik kalkınmanın karşısında değil, onun tamamlayıcısıdır.
Ayrıca ekonomik yönetimde öngörülebilirlik, hukuki güvenlik, şeffaflık ve liyakat vazgeçilmezdir. Yatırımcı güveni sadece teşviklerle değil, adil ve güvenilir kurumlarla sağlanır.
Kamu kaynakları kişisel veya siyasal çıkarlar için değil, toplumsal fayda ve uzun vadeli kalkınma için kullanılmalıdır.
Türkiye’nin yeni ekonomik modeli, üretim ile adaleti, rekabet ile dayanışmayı, girişimcilik ile sosyal sorumluluğu bir arada değerlendirmelidir.
Atatürk’ün bağımsızlık fikrini bugüne taşımak, ekonomik kararlarımızı sadece kısa vadeli ihtiyaçlara göre değil, gelecek kuşakların refahını da gözeterek almaktır.
Unutmayalım; ekonomik bağımsızlık, sadece dışarıdan borç almamak değildir. Bilgi, teknoloji, üretim, enerji ve insan kaynağı bakımından kendi geleceğini kurabilme kapasitesine sahip olmaktır.
Atatürk’ün ekonomik bağımsızlık hedefinin günümüzdeki karşılığı; üreten, paylaşan, adil, rekabetçi ve kendi geleceğini tasarlayabilen bir Türkiye’dir.
