Yunan mitolojisinde Narkissos, güzelliğiyle herkesi kendisine hayran bırakan genç bir adamdır. Bir gün ormanda dolaşırken berrak bir su kaynağına rastlar. Eğilip suya baktığında karşısında gördüğü yüze hayran kalır. O yüzün kendisine ait olduğunu bilmeden gözlerini sudaki görüntüden ayıramaz. Günler geçer, mevsimler değişir. Narkissos ise aynı yerde, kendi yansımasına bakarak kalır. Kendisine baktığını sanırken hayatı kaçırır.
Binlerce yıl önce anlatılan bu hikâye, bugün başka biçimlerde karşımıza çıkıyor. Artık yansımamıza bakmak için bir su birikintisine ihtiyacımız yok. Aynalar, telefon kameraları, filtreler ve sosyal medya hesapları her an elimizin altında. Üstelik güzel görünme arzumuz, devasa bir sektörün de temelini oluşturuyor.
Estetik operasyonlar, gençlik vaatleri, zayıflama iğneleri, kozmetik ürünler, moda dünyası… Daha genç, daha ince, daha pürüzsüz ve daha kusursuz görünmek için milyarlarca dolarlık bir ekonomi işliyor. Her yeni ürün, her yeni yöntem bize biraz daha iyi görünmenin mümkün olduğunu söylüyor. Güzellik, sürekli yenilenen ve geliştirilen bir projeye dönüşmüş durumda.
Elbette insanın kendine bakması, bedenini sevmesi ve güzel hissetmek istemesi son derece doğal. Dedem, “Kendine bakmak, kendine saygı duymaktır,” derdi. Bu sözü hep sevmişimdir. Çünkü insanın kendisine gösterdiği özen, yalnızca dış görünüşüyle ilgili değildir. Kendini önemsemek, varlığına değer vermekle ilgilidir.
Fakat insanın varlığı yalnızca görünen bedeninden mi ibaret?
Yüzümüzdeki bir çizgiyi silebiliyor, saçımızın rengini değiştirebiliyor, bedenimizin biçimiyle oynayabiliyoruz. Peki, içimizde biriken kırgınlıkları hangi işlemle gidereceğiz? Kıskançlığımızı, öfkemizi, kibirimizi, tahammülsüzlüğümüzü hangi kremle hafifleteceğiz? Bir fotoğraf filtresiyle daha güzel görünebiliriz ama düşüncelerimize de bir filtre uyguladığımızda geriye nasıl bir insan kalır?
Belki de kendimize bakmakla kendimizi görmek arasındaki farkı yeniden düşünmeliyiz. Narkissos'un trajedisi de tam burada başlıyor. Kendi görüntüsüne o kadar kapılıyor ki görüntünün ardındaki varlığı, zamanı ve hayatı unutuyor. Kendisine bakıyor ama kendisini tanımıyor. Yansımasına tutulurken yaşamın kendisini kaçırıyor.
Oysa insanın güzelliği de gücü de yalnızca kendisinde taşıdığı özellikler değildir; bunlar, nasıl kullanıldıklarında anlam kazanır. Güzel olmak, güzelliğiyle başkalarını küçümsemek için bir ayrıcalık mıdır, yoksa çevresine güzellik katabilmek için bir imkân mı? Güçlü olmak, gücü yetmeyene hükmetmek midir, yoksa bir başkasının hayatını kolaylaştırabilecek kudrete sahip olmak mı?
İnsanın gerçek gücü, sahip olduklarının çokluğuyla değil, sahip olduğu gücü nasıl kullandığıyla ilgilidir. Bilgisiyle başkasını susturabilir ya da yolunu aydınlatabilir. Sözüyle incitebilir ya da iyileştirebilir. Gücünü bir başkasını küçültmek için de kullanabilir, onun hayatına güzellik katmak için de…
Belki de asıl güzellik, sahip olduklarımızın bizi nasıl bir insana dönüştürdüğünde saklıdır.
Düşünsenize, ruhumuz için de bir bakım salonu olsaydı neler yaptırırdık? Biraz sabır bakımı, biraz empati serumu, bolca samimiyet maskesi… Belki de en çok, egomuzun fazlalıklarından arınmaya ihtiyacımız olurdu. Ne var ki iç dünyanın bakımı öyle kolay değil. Bazen insanın kendi kusurunu kabul etmesi, bazen bir başkasını gerçekten dinlemesi, bazen de hiç hoşuna gitmeyen bir gerçekle yüzleşmesi gerekiyor.
Narkissos suya bakarken kendi görüntüsüne tutulmuştu. Bizim de aynaya, ekrana ve başkalarının bakışlarına ayırdığımız zamanın içinde, aynanın ötesinde nasıl bir insan olduğumuzu unutmuş olabiliriz.
Belki de asıl mesele, aynada gördüğümüz yüzün ne kadar güzel olduğu değil; o yüzün ardındaki insanın dünyada nasıl bir iz bıraktığıdır.
Çünkü bazı güzellikler göze görünür, bazılarıysa ancak dokunduğu hayatta hissedilir.
