28 Eylül 2020 Pazartesi 674 Okunma

FAY YASASI

              Ülkemizde, 500'den fazla fay var.. Türkiye'nin, herhangi bir yerinde, bir deprem olması, insanlarımız için sürpriz olmayacaktır. Bu nedenle de yarın deprem olacakmış gibi,  il, ilçe ve köylerimizin, depreme hazırlıklı olması, bir zorunluluktur. Çünkü söz konusu olan, mal ve can kaybıdır.


            Ayrıca Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü tarafından, en son hazırlanan Türkiye Diri fay Haritası'na göre, ülke genelinde, 5.5 ve üzeri, deprem üretebilecek, 486 diri fay veya fay segmenti bulunuyor.


               Fay hatlarının geçtiği, Eskişehir, Kütahya, Aksaray, Bolu, Sakarya, Yalova, Bursa, Balıkesir, Manisa, İzmir, Aydın, Denizli, Erzurum, Kahramanmaraş, Hatay, Hakkari, Muğla, , Bingöl gibi 18 kent merkezi, 80'ni aşkın ilçe ve 502'yi aşkın köyümilz, doğrudan *Aktif fay zonları" üzerine oturmaktadır.


                  Söz konusu yerleşim birimlerinde, 100.000'ni aşkın binanın, "Aktif Fav Zonları veya Hatlarının Tehlike Kuşağı Bandı" sınırlan içinde olduğu da  tespit edildi.                       


               Fay hatları üzerinde yer alan, il merkezleri, ilçe ve köylerdeki yapılaşma oranına bakıldığında, Fay Yasası'nın, ne denli önemli olduğu, bir kez daha gözler önüne seriliyor. Aynı araştırma kapsamında, fay hatları üzerinde bulunan yerleşim yerlerinde, 100 bin binanın bulunduğu da söyleniyor.


            Kentsel dönüşüm, bir binayı yıkıp yerine yenisinin yapılması değil, sağlam olmayan zemin ve bina stoku olan yerlerin, tamamen yıkılıp, oraları da tamamen terk edip, farklı yerlere, sağlam zeminlere ve güncel teknolojilerle, bina yaparak, insanlarımızın yerleştirmektir.


                Kentsel dönüşüm ve deprenler ve önlemlerle ilgili bilm adamlarımız sürekli bilgi veriyor. Uyarı da yapıyor ama ilgilileler tarafında yeteri kadar dikkate alınmıyor.


              Nitekim yıllardır, Anadolu Üniversitesi Öğretim Üyasi ve Jeoloji Mühendisleri Odası Eskişehir Şube Başkanı, Sayın Prof. Dr. AYDAY, ülke ve Eskişehir’ de, depremle ilgili önlemlerin, bir türlü dikkate alınmadığını, resmi kurumların, konuya ilgisiz kaldığını, her toplantıda vurguluyor. Deprem konusunda da her etkinlikte, detaylaı bilgi de aktarıyor,  öneriler de yapıyor ama yeteri kadar dikkate alınmıyor.


             Sayın Prof. Dr.AYDAY’ la, yaptığımız görüşmemizde,  “Fay Yasası”nın, hazırlandığını, TBMM’de görüşüleceği söyledi. Fay Yası, gerçekleşir mi ve gerçekleşirse, ugulanır mı zaman gösterecektir ama   17 Ağustos depreminden sonra, TBMM'de grubu bulunan siyasi partilere mensup milletvekilleri, deprem felaketiyle ilgili, alınan ve alınması gereken tedbirler konusunda, meclis araştırması açılması için, önerge vermişti..


               Önerge de ”afet riski yüksek olan bölgelerden başlamak üzere, mevcut yapı ve altyapıların, afetler olmadan önce güçlendirilmesi ve yenilenmesi çalışmalarına kamu binalarından başlayarak, önem ve öncelik verilmeli ve bu amaç için yeterli iç ve dış kaynaklar bulunarak, özel bir uygulama projesi hazırlanmalıdır. “ ifadesi yer almıştı. 


                Yine aynı önerge de,” planlama ve yapı sektöründe, görev alan şehir plancılığı, mimar, inşaat, jeoloji, jeofizik, makine ve elektrik mühendisliği gibi, uzmanlık alanlarının yetki ve sorumluluklarını belirleyen, meslek yasaları çıkarılmalıdır” denmişti.


                Ayrıca önergede,yer alan,“,,,, ülkemizde, sağlıklı yapılaşma için, yeterli sayıda mimar, mühendis ve teknik eleman bulunmaktadır. İnşatlarda, mimar, mühendis, , tekniker kalifiye usta-işçisinin istihdamını sağlayacak yasal düzenlemeler yapılmalıdır.   Bağımsız ve uzman bir meslek kuruluşu olarak İnşaat Müteahhitleri Odası kurulmalı ve müteahhitler, meslek ilkeleri açısından denetlenmelidir. Müteahhitlik sistemi değiştirilerek, yetki ve sorumlulukların belirleneceği bir hukuki sisteme kavuşturulmalıdır.. “ifadelerinin, hiçbiri, bugüne kadar, arzu edilen boyutta gerçekleşmedi. 


             Bugün de İçişleri Bakanlığı tarafından, gündeme getirilen ve çalışmalarına başlanan,” Fay Yasası”nın,  çok yakında, Meclis'e sunulması planlanıyor. Planlanan yasa kapsamında, fay hatları üzerine yapılan binalar,  daha güvenli bölgelere taşınacaktır.


              Ülkemizde, afet riskini en aza indirmek ve fay hattı geçen kentlerde, insanların can ve mal güvenliğinin sağlanması için, “Fay Yasası” ile fay hatları üzerinde gerçekleşen yapılaşmaların, önüne geçilmesi, mevcutta var olanların ise kentsel dönüşümle yıkılarak vatandaşların daha güvenli bölgelere taşınması planlanıyor.


             Fay Yasası’ nın, gündeme gelmesi önemlidir. Ancak bu yasa ile iilgili olarak, ilgili kurum/kuruluşların, STK’ ların,  özellikle de TMMOB, Jeoloji Mühendisleri Odası ve şubelerinin de görüşleri, dikkate alınmalıdır.


             TBMM’ye, gelmesi beklenen Fay Yasası,  ivedilikle yasalaşmalı, depremle ilgili önlemler de bir an önce hayata geçirilmelidir. Çünkü depremler, geliyorum demediği gibi ihmale de gelmez. Son pişmalık da fayda vermez…